روزنامه کثیرالانتشار سراسری صبح ایران
به دو زبان ترکی و فارسی

۱۳۹۶/۰۹/۲۲
روزنامه ساقی آذربایجان
آمار بازدید
  • کاربران حاضر: 0
  • بازدید امروز: 727
  • بازدید دیروز: 761
  • کل بازدید ها: 488,207
آذربایجان شیفاهی خلق ادبیاتیندا نغمه‌لر

پاخیللارین‌،گؤزو پارتلایاجاق و دوشمنلر کور اولاجاقدیر. اوزرلیگی اود اوستونده‌کی قابا تؤکه تؤکه بو شعیرلری اوخویارلار:
اوزرلیکسن‌هاواسان.
مین بیر درده داواسان.
درد قاپیدان گیرنده،
سن باجادان قوواسان.
بیر،ایکی،اوچ، دؤرت،بئش،آلتی، یئددی،
قادا‌،بالا قویدو گئتدی.
خوراسان تورکلری ایسه بئله شعیرلر اوخورلار:
گؤز وورانین گؤزو چیخسین
دیل وورانین دیلی شیشسین
گؤتوره بیلمه‌ینین بئلی سینسین
قادا بالا بیزدن گئتسین.
بیر پارا اووسونلار دا واردیر کی نثر پارچالاریدیر.مثلا:
اوشاغی بله‌یندن سونرا آناسی اوچ یول الینی یئره چالیب،اوشاغین کورگینه وورار و دئیر:
‌هامی‌نین یوخوسو سنین اولسون.
و اینانیر کی اوشاق آغیر یاتاجاق.
ایرانین قوٍزئی دوغوسوندا اولان شاهرود شهرینین بیر پارا کندلرینین اهالیسی تورکدور. “ابر”آدلی همین کندلرین بیرینده شوملانمیش زمیلره توخوم سپمک موعیّن مراسیم ایله کئچیریلیر . اکینچیلر توخومون آغیرلیغی‌جا خورما یا دا قاوون زمینین بیر گوشه‌سینه قویارلار سونرا اوٍزو قیبله‌یه‌،ساغ الیله یئره توخوم سپیب،بونلاری اوخویارلار:
خودایا سنین امودونا شو بوغدا‌، شو خورمایا اوٍزوم یا انار کیمی عمل ائتسین، تویا خرج بولسون
۴ – سایاچی سؤزلری
سایاچیلار ایلین موختلیف فصیللرینده، مثلا چیله گونو‌،‌یادا یایین قوراقلیق گونلرینده ائل‌، اوبا ایچینه گئدیب، سایا آدلی شعرلر اوخویارلار.
بایرام قاباغی دا تکه اوینادان تکمچیلرین اوخودوغو شعیرلر ده سایالار سیراسیندا یئر توتور.
هم ده بیزلرده یاس سایالاری واردیر کی او حاقدا آغیلار بؤلومونده بیلگیلر وئریلمیشدیر.
سایا سؤزونون منشأیی حاقّیندا بو گونه کیمی موختلیف نظریه‌لر سؤیله‌‌نیلیب‌،‌مثلا فریدون بی کؤچرلی اونو فارسجا سایه سؤزوویله عئینی بیر کلمه کیمی قلمه آلیب‌، باشقالاری ایسه اونو سایماق فعلیندن آلینما بیر کلمه کیمی آنلاییبلار.
منجه سایالارین فورم‌، مؤحتوا و سؤز خزینه‌سی باخیمیندان چوخ قدیم بیر قوشمالار اولدوغو نظره آلینیرسا اونو ساکا و ساقا سؤزلریله ایلگیلی اولدوغونو دوشونمک اولار.
معلوم اولدوغو کیمی بیر چوخ شعر و ماهنی آدلاری موعیّن تورک ائللرینین آدیله باغلیدیر. مثلا گرایلی‌، وارساغی‌، کئشگؤللو ‌، بورچالی‌، بایاتی‌، اووشاری آدلی مشهور موسیقی‌هاوالاری و شعر فورملاری‌، گرایلیلار‌، وارساقلار‌، کئشگوللولر‌، بورچالیلار‌، بایاتلار‌، آوشارلار آدیله باغلیدیر.
اولا بیلسین کی اسکی چاغلارین مشهور قبیله‌لریندن اولان ساکالارین آدینی داشییان بو اسکی قوشمالار حقیقتا ده ائله اصلینده ساکالارین طرفیندن یارانمیش اولسون.
ماراقلیدیرکی بو گون اسکاندیناوی خلقلری‌نین دیلینده ده ساقا آدلی بیزیم سایالاریمیزا اوخشار فولکلوریک شعرلر ترنّوم اولماقدادیر. همین سؤزجوکSaga شکلینده انگیلیزجه‌یه ده کئچمیش و او دیلده شیفاهی‌، منظوم تاریخی روایت معناسیندا ایشله‌‌نیلیر.
سایالاردان نومونه‌لر :
سلام علیک سای بیلر‌،
بیر-بیریندن یئی بیلر .
سایا گلدی گؤرونوز ؛
سلام وئردی آلینیز .
بیر قویونلا‌، بیر کئچی
آغلی قارا بوز کئچی
سایا چییا وئرینیز .
ننه‌م او شیشک قویون‌،
یونو بیر دؤشک قویون .
بولامانی تئز یئتیر
قیریلدی اوشاق قویون.
ننه‌م او خاللی کئچی،
ممه‌سی باللی کئچی.
اوجا قایا باشیندا
توتوبدو یاللی کئچی‌،
گؤیده‌کی گؤی بولودلار
یورقانیدیر چوبانین.
یاستی –یاستی تپه‌لر
یاستیغیدیر چوبانین .
یومرو –یومرو قایالار
یومروغو دور چوبانین.
الینده‌کی دگنک
قالخانیدیر چوبانین.
یانیندا‌کی بوز کوپک
یولداشیدیر چوبانین.
آغزی قارا جاناوار
دوشمانیدیر چوبانین.
قویونون یوزو گلدی
دولاندی دوزو گلدی.
چوبانین قوجاغیندا
بیر املیک قوزوگلدی.
یئرین داغ اولسون چوبان‌،
کئفین چاغ اولسون چوبان.
قویونو یاخشی ساخلا
اوزون آغ اولسون چوبان.
سیزین جانیز ساغ اولسون.
پاییز بوغدا یاغ اولسون
هامینیز ائللیگینجه
داماغینیز چاغ اولسون.
ننه‌م قارا قاش قویون
قارلی داغلار آش قویون.
آی قارانلیق گئجه‌ده
چوبانا یولداش قویون.
چوبان قویونو گؤتوره‌سی.
اونو بره‌یه یئتیره سی،
آغ بیلکلی گلینلر
ساغیم، ساغیم دئییه سی،
آغ بیرچکلی قاریلار
بیلیغیم، بیلیغیم دئیه‌سی،
بو اوغلومون دئیه سی
بو قیزیمین دئیه‌سی.
ساری سویو قالاندا
بوز کؤپگه تؤکه‌سی.
……
یاغیش ایستمه سایالاری
سایاچیلار ایلین قوراقلیق آیلاریندا دا کندلره،گلیب یاغیش سایالاری اوخورلار:
آلا داغین بولودو،
قارا داغین بولودو.
آلّاه بیر یاغیش گؤندر،
دئملریمیز قورودو .
یاغیش ایستمه سایالاری عئینی حالدا موٍعین مراسیم ایله ده کئچیریلیر.بونلار کوسا گلین بعضا ده چؤمچه خاتین آدلاری ایله آدلانیر .
قاشقای تورکلری یاغیش ایستمه مراسیمینده بئله اوخویارلار::
کوساگلین نه ایستر؟
تاریدان یاغیش ایستر.
آلله یاغیش وئره‌یدی
نذریم قبول اولایدی.
یاغ یاغیشیم سئل گله
یاغ تا یئتتیملر دویا.
یاغ فاغیرین آرپاسینا
یاغ قوجانین لته‌سینه
تاری ایشی حسابدیر
کوسا خاستی سئلابدیر.
خوراسانین دره‌گز بؤلگه‌سینده بو نغمه‌نی اوخویارلار:
کوسان کوسان نه ایستر ؟
تاریدان یاغیش ایستر.
کوسان ایشی قصابدی
قاردا یاغسا حسابدی.
کوسان یازیق کاسیبدی،
چوخ بورج اونو باسیبدی.
آلّاه یاغیش وئر گینن
نذریم قبول ائت گینن.
یاغ یاغیشیم سئلگینه،
یاغ یتیمین بئلگینه
یاغ صغیرین باغچاسینا
یاغ قوجانین دیمه‌سینه.
آذربایجاندا ایسه بئله سایالار اوخونار.
چؤمچه خاتین نه ایستر
آللاهدان یاغیش ایستر
الی قولو خمیرده
بیرجه قاشیق سو ایستر
چاخ داشی‌،چاخماق داشی
یاندی اورگیم باشی.
بیچینلرین یولداشی
اکینلرین یولداشی
قالاق، قالاق خرمنلر
هانی چایین نم داشی؟
چاخ داشی‌،چاخماق داشی
یاندی اورگیم باشی.
یاندی آلمالار باشی،
یاندی هئیوالار باشی،
هئیوالار ساری ساری
دوزله‌ییر ساپا قاری.
بولوتلار سیزی تاری
گلین بو کنده ساری.
بو کند بَی‌لر کندیدی،
ایگیت خَی‌لر کندیدی..
داغلار قوراق – قوراقدی
تیکان توراق – توراقدی
تیکان نه‌یه کاریمدی،
منه لازیم اوراقدی.

چاخ داشی‌، چاخماق داشی
هانی گؤیون یولداشی
یاندی داغلارین باشی
آللاه بیر یاغیش گؤندر
گؤیرتسین داغی‌،داشی.
آلاداغین بولودو‌،
اکینچی‌نین اومودو
آللاه بیر یاغیش گؤندر،
آرپا‌، بوغدا قورودو.

چاخ داشی‌،چاخماق داشی
سایاچییا پای داشی.
اولدوغوندان پای وئرن
علی اولسون یولداشی.
وار اولان‌،الین قیسان
یاستیغی میسمار داشی.
وئرن ال آللاه الی
اللره یاردیم علی
ائللره یاردیم علی.
چاخ داشی‌،چاخماق داشی.
سایا چییا پای داشی.

قودو قودونو گؤردونمو؟
قودویا سالام وئردینمی؟
قودو بورادان اؤتنده
قیرمیزی گونو گؤردونمو؟
یاغ وئرین یاغلاماغا
بال وئرین باللاماغا
قودو گولمک ایسته ییر
قویمایین آغلاماغا.
قودویا قایماق گرک
قابلارا یایماق گرک
قودو گون چیخارماسا
گؤزلرین اویماق گرک.
یاغیش کسمه سایالاری

گتی گتی‌ها گتی گتی
قیزیل قایا دیبیندن
بیر قیرمیزی گون گتی
کئچل قیزی قوی ائوده
ساچلی قیزی گتی گتی
گون گئدیب، سو ایچمگه
آل دونون دییشمگه.
دومانلار قاچین، قاچین
گونش یولون آچین‌،آچین
توتوب سیزی آسارلار
بوینوزا دامغا باسارلار.
قارا تویوق قاناتی
کیم ووردو‌،کیم سانادی؟
گئتدیم گون گتیرمگه
ایت بالدیریم دالادی

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میدهید!

باخبر شدن از
avatar

wpDiscuz
همگام با تبریز 2018
اشتراک پیامک

برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید

اشتراک ایمیلی

اشتراک روزنامه

عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.

اشتراک یکساله: 340 هزار تومان

اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان

ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.

درخواست اشتراک آنلاین

نظرسنجی

وب سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟

نمایش نتایج

Loading ... Loading ...
سامانه پیامکی
آذربایجانین گوزه للیک لری
پیگیری وعده مسئولان
تصویر روز