حکایه‌نین بئش اساس عنصرو

هر بیر اؤیکو و حکایه چئشیدلی عنصرلرین بیر آرایا گلمه‌سیندن یارانیر. بو آرادا بئش اساس عنصر داها اؤنملی‌دیر. بو بئش عنصرلر بونلاردان عبارت دیر. خاراکتئرلر، قورغو، تاسلاق، چاتیشما(مناقشه) و چؤزوم یا قرار. بو بئش اساس عنصر، حکایه‌نین روان شکیلده یاییلماسیندا و اوخوجو طرفیندن دوامینی اوخویوب ایزلمه‌سینی ساغلار.
خاراکتئرلر (CHARACTERS) :
یازار طرفیندن یارادیلمیش و حکایه‌ده اشتراک ائد‌ن فیزیکی شخصلردیلر. گر‌کلی دئییل خاراکتئرلر همیشه انسان اولسونلار. بعضا حیوانلار و اشیالار دا اولورلار. یازار بو خاراکتئرلر حقینده یئترینجه بیلگی وئرمه‌لیدیر.
بو بیلــــگی‌لر اساسینــــدا اوخوجو
خـــاراکتئرلری تانیا بیـــــــلیر. بو،
خاراکتئرلرین فیزیکسل اؤز‌للیک‌لر و
شخـــــصیت علامتلرینی اطرافلی
تصویر ائتمکله الده ائدیلیر. هر بیر
حکایه‌نین اساس (آنا) بیر خاراکتئری
اولمـــالیدیر. آنا خاراکتئر گلیشه‌رک
حکایه‌نی ایر‌لی آپاریر و اونون اطرافیندا قورولان پروبلئم و دویونلر آچیلیر. حکایه‌ده بیر و یا ایکینجی و یا باشقا خاراکتئرلر ده اؤنملی‌دیرلر. اونلار حکایه‌ده داشیدیغی رول و ایفاده‌لری ایله معین و اؤنملی بیلگی‌لری اوخوجویا چاتدیریرلار. یازار عمومیتده باشقا خاراکتئرلرین دیلیندن بیر چوخ بیلگی‌لری اوخوجویا چاتدیریر. بوتون خارکتئرلر داشیدیغی رول و ایفاده‌لرینده صادق قالمالیدیرلار. بئله‌لیکله اوخوجو اونلارا اینانا بیلر. اونلارین سونراکی عمل و ائده‌جکلرینه یاناشیر یا دا منیمسه‌یه بیلیر.
قورغو (Setting):
قورغو، حکایه‌نین باش توتان و فعالیت (Action) یئریدیر. بعضا بونو «صحنه» کیمی ده آچیقلاییبلار. بیر یازار حکایه‌نین باش وئر‌ن یئرینی تصویر ائتمه‌لی و بوتون آیرینتیلاری آچیقلامالیدیر. بئله بیر شکیلده اوخوجو یازار طرفیندن گؤستریلمیش صحنه‌نی گئرچک و رئال کیمی دویا بیلر و اونونلا ایلگی قورماغا باشلار. غیر عادی صحنه‌لر مثلا ( فانتزی دنیا چوخ ماراقلی و چکیجی‌دیر) آنجاق هر گون راستلاشدیغیمیز دویولو بیر قورغو اوخوجویا داها اینانجیل و داها تئز حکایه ‌ایله ایلگی قورماغا یاردیملی اولا بیلر. حکایه‌ده مختلف زمان و مکانلاردا چئشیدلی قورغولار اولا بیلر.
تاسلاق (PLOT):
تاسلاق، بیر حکایه یا بیر کیتابین باشدان- باشا وار اولماسینی ساغلار. باشقا سؤزله، حکایه‌‌ده باش وئر‌ن حادثه‌لرین نیه و ندنی دیر. تاسلاق اصلینده حادثه‌لرین، خاراکتئرلرین آراسیندا اولان آغیلا سیغان ایلگیلرینی آچیقلایاندیر. بیر واقعه ندن باش وئریر و نه‌جور اولاجاقدیر یا نئجه اولمالیدیر. بعضا یانلیش شکیلده تاسلاغی حکایه‌نین خلاصه‌سی کیمی دئییرلر. آنجاق تاسلاق ساده‌جه حادثه ‌و واقعه‌لرین سؤیله‌نیشی دئییل، تاسلاق اونلارین منطقه اویغون شکیلده ایلگیلرینی ده آچیقلایاندیر.
چاتیشما، مناقشه (CONFLİCT):
هر حکایه‌ده چؤزولمک اوچون بیر یا دا نئچه دویون و پروبلئم واردیر. تاسلاق بونلارین اورتاسیندا یئر آلیر. خاراکتئرلر پروبلئمی چؤزمک اوچون مختلف یوللارا اوز توتورلار. حکایه ادبیاتیندا عمومیتده چاتیشما آنا خاراکتئر و اونا قارشی اولان گوج و مخالف قوه‌لر آراسیندا اولور. بو مخالف قوه‌لر، مخالف خاراکتئرلر، مانع‌لر و طبیعی ند‌نلر اولا بیلرلر. بو چاتیشمالارین ان گوجلو یئری حکایه‌نین یوکسک یئری (climax) آدلانیر. بو نقطه ده خاراکتئلرده و یا حکایه‌نین حادثه‌لرینده اؤنملی د‌ییشیم باش وئریر. بعضی یازارلار بو نقطه‌نی حکایه‌نین سونو قرار وئریرلر.
چؤزوم، قرار (RESOLUTİON):
چؤزوم تاسلاغین فعالیته کئچمه‌سینین دوغال ســــونوجودور. مخــــالف گوج و
خاراکتئرلر بیری- بیرلرینه سون دفعه
قارشی گلیـــب حکایه‌نین یوکسک
یئرینی climax یاراتدیغی زامان،
چـــــؤزوم منطقه اویغون اولاراق
اورتایا چیخیر.
بوتون دویونلر آچیــلیر و تاسلاق سونوج
وئریر.
اوخوجو حکایه‌نین نه اولدوغونو آنلاییر و یازینین دویونلری آچیلمیش اولور.
حمید آرغیش

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میدهید!

باخبر شدن از
avatar

wpDiscuz