روزنامه کثیرالانتشار سراسری صبح ایران
به دو زبان ترکی و فارسی

۱۳۹۹/۰۷/۰۹
روزنامه ساقی آذربایجان
تبلیغات
آمار بازدید
  • 1
  • 92
  • 749
  • 1,336,577
طالبوف تبریزی کیمدیر؟

حاج ملا عبدالرحیم طالبوف، آذربایجان و ایران ادبیاتیندا ایلکین تنقیدچی یازیچیلاریمیزدان ساییلیر کی مشروطه اینقیلابیندان اؤنجه یازیب- یاراتدیغی اثرلریله خالقین اویانیشیندا بؤیوک ائتکی بوراخمیش و چوخلو یازیجیلارا یول گؤسترمیشدیر. عبدالرحیم ۱۲۵۰ ق ایلینده تبریزده دونیایه گلیب، ۱۸-۱۷ یاشلاریندا تبریزدن تفلیسه کؤچوب و اینقیلابی حرکت‌لره قاتیلمیشدیر. عبدالرحیم تفلیسده ایشله دیگی حالدا، روس ادبیاتی ایله ده تانیش اولوب و غرب اؤلکه لریله تانیشلانیر. او، تفلیسده یاخشی بیر موقعیت تاپاراق، ثروت اله گتیریب و سونرالار داغستانین باش کندینده قالارقی اولاراق حؤرمت قازانیر. همین زامانلاردا، ناصرالدین شاه دؤورو، قلم و یازی یولو ایله خالقیمیزی اویاتماغا چالیشیر و خالقی استبداد حکومتی نین عیبه‌جرلیک‌لری، هابئله مشروطه نظامی نین گره کلی‌لیگی ایله تانیشلاندیریر. او، بو مقاله لری نی «آزادلیق الیفباسی» آدلاندیریر.[۱]
آذربایجان خالقی، مشروطه غلبه‌سیندن سونرا مجلیس قورولاراق، طالبوفون خدمت‌لرینه گؤره، اونو وکیل سئچه‌رک مجلیسه گؤنده‌ریرلر. آمما تهرانا گلیب چیخمایر[۲]. طالبوف دوشونجه لی بیر یازیجی اولاراق ده یرلی اثرلر یازمیشدیر[۳] . او جمله دن: کتاب احمد[۴]، مسالک المحسنین[۵] ، مسائل الحیات، رساله فیزیک، ایضاحات در خصوص آزادی، سیاست طالبی[۶] و … طالبوف بو اثرلرینده قانون گره کلی گی حاققیندا و مشروطه نین نظامی باره سینده یئنی سؤزلر و مدنیت اوغروندا ده یرلی سؤزلر دئمیشدیر. او، مدرن بیر اؤلکه و مدرن بیر حکومت اوچون قانونون گره‌کلیگی‌نی دلیل لرله ثبوت ائتمیش و استبدادین آرادان قالدیرما لزومونو یازمیشدیر. [۷]
طالبوف عقیده‌لی بیر مسلمان اولاراق حج مراسیمینی یئرینه یئتیرمیش؛ آنجاق خرافه‌لره بئل باغلامامیش‌دیر. فیکیرلرینی آیدنیجاسینا یازماغی اؤزونه تکلیف بیلیب و خالقین اویاتماغینا چالیشمیشدیر. ائله بونا گؤره‌ده بیرسیرا دربارا باغلی اولانلار اونو تکفیر ائدیب، کتابلاری‌نین اوخوماغینی حرام سایمیشلار. بونولا بئله اونون اثرلری دفعه‌لرله چاپ اولوب و خالق آراسیندا ماراقلا قارشیلانیردی.
طالبوفون اثرلری غرب ادبیاتیندان تأثیرله‌نه‌رک، یئنی سؤزلر و درین مفکوره‌لری سؤیله میشدیر. روسجایا دریندن تانیش اولاراق، غرب ادبیاتی‌نی اؤیره نمیش و اوندان ایلهام آلاراق اثرلرینی یازمیشدیر. طالبوف ۱۳۲۸ هـ ایلینده دونیادان کؤچور.
طالبوف وطن پرور بیر عالیم اولاراق بوتون اثرلرینده و مکتوبلاریندا اؤز درین علاقه‌سینی آنا یورودو تبریزه گؤسترمیشدیر. او، ایرانین یازیجیلاری و اینقیلابی‌لاریلا یاخیندان علاقه بسله‌ییب و یا مکتوبلاشیردی. او، بو مکتولاریندادا وطن پرورلیک روحیه‌سینی گوجلندیرمک اوچون چالیشیردی. مکتوبلاری‌نین سونوندا «طالبی»- «طالبوف» یئرینه «عبدالرحیم تبریزی» یازیب و تأکید ائدیری: «بنده عالم محبی و اوندان سونرا تبریز محبی‌یم. نئیله‌ییم کی اوستادیم آیری سؤز اؤیرده‌تمه‌میش! تبریزده هر نه دوزه‌لدیرلرسه منی‌ده شریک و سهیم ائده بیلرسیز. منی او ایشلرده عبد و خادم و سوپورگه‌چی سانین!» [۸]
طالبوف علی‌اکبر دهخدایا یازدیغی تبریزدن چوخلو حسرتله آد آپاریر و دهخدایا تاپشیریر[۹] . میرزا جعفر خامنه‌ای یه یازان مکتوبوندادا اؤزگه‌لرین تنقیدینی اؤز وطنی حاققیندا بیه‌نمه‌ییب، ایرانلی لارین اؤز آیاقلاری اوستونده دایانماقلارینی ایسته‌ییر. [۱۰]
۱) سید جواد طباطبائی، مکتب تبریز و مبانی تجددخواهی، تهران، ۱۳۸۵، ص ۵۳۲٫
۲) عبدالحسین ناهیدی آذر، شیخ محمد خیابانی، تبریز، ۱۳۷۹، ص ۱۶۹٫
۳) عبدالرحیم طالبوف، کتاب احمد یا سفینه طالبی، به کوشش باقر مؤمنی، تهران، ۱۳۴۶٫
۴) عبدالرحیم طالبوف، کتاب مسالک المحسنین، به کوشش باقر مؤمنی، تهران، ۱۳۴۷٫
۵) عبدالرحیم طالبوف، آزادی و سیاست، به کوشش ایرج افشار، تهران، ۱۳۵۷٫
۶) فریدون آدمیت، اندیشه‌های طالبوف، تهران، ۱۳۶۳٫
۷) مکتب تبریز و مبانی تجددخواهی، همان، ص ۵۸۳٫،
۱) عبدالحسین ناهیدی آذری، همان، ص ۲۸۳٫
۲) همان.
۳) م. کریمی، روشنفکران آذربایجان، ص ۷۵٫
م.کریمی

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
باخبر شدن از
سامانه پیامکی
اشتراک روزنامه

عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.

اشتراک یکساله: 340 هزار تومان

اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان

ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.

درخواست اشتراک آنلاین

اشتراک پیامک

برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید

اشتراک ایمیلی

نظرسنجی

وب سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟

نمایش نتایج

Loading ... Loading ...
آذربایجانین گوزه للیک لری
پیگیری وعده مسئولان
  • از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.

تصویر روز