روزنامه کثیرالانتشار سراسری صبح ایران
به دو زبان ترکی و فارسی

۱۳۹۷/۰۹/۱۹
روزنامه ساقی آذربایجان
غم بایاتیسی آذربایجان فولکلروندا

عادتن بئله دئییرلر: “تورک‌لر تاریخ یاراتدی، آنجاق یازمادی”. طبیعی کی، بو ایفاده‌نین ایشلدیلمه‌سینده معیین حقیقت وار‌دیر، چونکی تاریخین قدیم تاریخی‌نین یازی‌لی منبع‌لری اولدوقجا آزدیر، یاخود دا کیم‌لرینسه طرفین‌دن بیله‌رک‌دن محو ائدیلمیش‌دیر. آنجاق بونونلا بئله تورک خالق تفکرونده اونون تاریخی ایله باغ‌لی چوخ ایزلر واردیر کی، بون‌لارا شیفاهی خالق ادبیاتی نومونه‌لرینده تئز – تئز راست گلمک اولار. اصلینده خالق ادبیاتینین ناغیل، لطیفه، داستان ژانرلاریندا نقل ائدیلن هر بیر حادثه کونکرئت بیر زامانلا علاقه‌داردیر و همین دؤورون اجتماعی – سیاسی ماهیتینی اؤزونده عکس ائتدیریر. مقصدیمیز خالق ادبیاتی نومونه لرین‌دن بایاتی‌لاردا عکس اولونان تاریخه ایشیق توتماق، خالقیمیزین تاریخی ایله باغ‌لی بعضی مقام‌لارا آیدین‌لیق گتیرمک‌دن عبارت‌دیر. بیر مسله نی قئید ائتمک لازیم‌دیر کی، یارانان نومونه‌لر هم ده، نومونه‌نین یاراندیغی اراضی ایله بیلاواسیطه باغ‌لی اولوب، همین یئرین ائتیمولوگیاسینین اؤیرنیلمه‌سینده ده موهوم رول اویناییر. توتاق کی، آذربایجان مرزنین اراضی‌سینده توپ‌لانان بایاتی‌لار، خالق ادبیاتینین دیگر نؤو‌لری محض بو رئگیونون حیاتی، تاریخی، معیشتی ایله داها چوخ باغ‌لی‌دیر. مثال اوچون، بئله بیر بایاتی وار: نوح آدینا مکان وار، آیاغین‌دان چکن وار ، دوشمن ایستیر داغیدا، حاق‌دان اونو تیکن وار گؤروندوگو کیمی، آراز نوح پیغمبرین آدی ایله باغ‌لی اولماسی فیکرینی بابا‌لاریمیز، نه نه‌لریمیز اؤز دئییم‌لرینده ثابیتلشدیرمیش‌لر. بایاتینین هر مصراسینی تحلیل ائتسک، بو یوردون دوشمن‌لره گؤز داغی اولدوغونو گؤرریک. یادائل‌لی دوشمن‌لر همیشه بو گؤزل یوردو داغیتماغا چالیشمیش‌لارسا دا، اما ایستک‌لرینه نایل اولا بیلمه میش، بو یورد، بو تورپاق ایلاهی قدرتین نتیجه‌سینده دایما چیچکلنمیش، اینکیشاف ائتمیش‌دیر یاخود داها بیر بایاتییا نظر سالاق: بوردا یاتان نوحدو، نیشانه‌سی چوخدو کیتاب یازان کیشی‌لر، بلکه گلدی اوخودو گومان ائتمک اولار کی، بو بایاتی دا آراز اراضی‌سینده، تاپیلان یازی‌لی داش‌لار ایله باغ‌لی اولا‌راق دئییلمیش‌دیر. همین اراضیده نوح دابانی، بیر قده ر اورا‌دان آرا‌لیدا نوح گدیگی کندلری واختی ایله یئرلشمیشدی. یازی‌لی داش‌لار ایسه چوخ بؤیوک اهمییت کسب ائدن تاریخ نومونه‌لری‌دیر کی، خالقیمیزین گئنئتیک یادداشینین فورمالاشماسیندا موهوم رول اویناییر. هم ده بو داش‌لار یئر داش‌لارینا اوخشامیر، اطراف‌داکی آدی داش‌لاردان فرق‌لنیر. بو داش‌لار توند قارا رنگ‌لی، چوخ آغیر اولان مئتئوریک پارچا‌لارینا بنزه ییر. بو اراضیده نوه پیغمبرله علاقه‌دار یارانان افسانه‌لر، چوخ‌لو یئر آدلارینین اولماسی، اراضیده اینسان‌لارین اون مین ایللر بون‌دان اؤنجه مسکونلاشماسین‌دان خبر وئرمکله یاناشی، بو باره‌ده یارانمیش خالق ادبیاتی نومونه‌لری‌نین ده نه قده ر درین معنایا مالیک اولماسی حاقیندا قناعت یارا‌دیر. فولکلورون تاریخ ایله علاقه‌سی‌نین تاریخ نومونه‌لرینه آراز حاققیندا دئییلمیش بایاتی‌لارا دا راست گلیریک. معلوم اولدوغو کیمی، روس ایمپئریاسینین .
اوروس ایکی یوز ایللیک آیریلیغین بوتون چالارلاری ایله عکس ائتدیرن فولکلورون تیپیک بیر نومونه‌سی ده آشاغی‌داکی بایاتی ایله وئریلمیش‌دیر:
آغ دوه دوزده قالدی
یوکو تبریزده قــالدی
اوغلانی درد آپـاردی
درمانی قیزدا قالـــدی
بایاتیدا آدی کئچن دوه‌نین آغ اولماسی اؤزو آیریلیغین نیشانه سی‌دیر. معلوم اولدوغو کیمی، آغ رنگ آیری‌لیق علامتی اولا‌راق محببت عالمینده قبول ائدیلمیش‌دیر. آغ دوه‌نین دوزده، یوکونون تبریزده قالماسی یول‌لارین باغلانماسی ایله علاقه‌دار اولا‌راق دییلمیش‌دیر. وطنین پارچالانماسی ایسه ایکی سئوگیلینی آرا‌لی سالمیش، اونلارین درده، عزابا دوچار اولماسینا گتیریب چیخارمیش‌دیر. داها بیر بایاتییا دا نظر سالاق:
قاراباغــــــدا تالان وار،
زولفون اوزه سالان وار،
گئدیرسن تئز ده قاییت،
گـــؤزو یولدا قالان وار
قاراباغدا چوخ‌لو تالان‌لار اولوب‌دور. اما بو بایاتینین ۱۹۱۸-جی ایل تالان‌لاری ایله باغ‌لی اولا‌راق یاراندیغی قناتینده ییک. ۱۹۱۸ – جی ایلده اولان تالاندا اها‌لی‌نین بیر قیسمی، خوصوصن قیز، قادین، اوشاق و قوجا‌لار قاراباغ‌دان چیخاریلمیش، اونلارین بیر قیسمی جنوبی آذربایجانا، بیر قیسمی ایسه اطراف بؤلگه‌لره گئتمیش‌دیر. آیری دوشن سئوگی‌لی‌لرین دردی، کدری بو تیپ‌لی سؤز دوزوم‌لری‌نین یارانماسینا سبب اولموش‌دور. دقت ائتسک بایاتینین ایکینجی میصراسی “زولفون اوزه سالان وار” بیر-بیر آیریلیغین ایشاره‌سی کیمی آنیلیر. چونکی، زولفون اوزه سالینماسی پریشانلیغین علامتیدی. سئون قیزلار پریشان‌لیغی زولفون محض اوزه داغیلماسی ایله هماهنگ‌لیک تشکیل ائدیر. گؤروندوگو کیمی، بایاتینی یارا‌دان آشیق هم محببت آجی‌سینی ایچری‌سینده یاشا‌دیر، هم ده وطنین قورونوب ساخلانماسیندا ایشتیراک ائدیر. معشوقه‌سینی ده قوربت‌دن تئز قاییتماغا سسلییر. دئمه‌لی، بورادا هم ده وطنین قورونماسی اوچون بیر چاغیریش دا واردیر بئله‌لیکله، قئید ائتمکی لازیم بیلیریک کی، تورکون تاریخی اونون شیفاهی ادبیاتیندا اؤزونه دایمی یئر قازانمیش‌دیر. خالقین معیشتی، تصرروفات فعالیتی، بایرام‌لاری کیمی، حیاتیندا باش وئرن هر بیر دییشیک‌لیک منفی و یا مثبت معنادا فولکلوردا عکس اولونموش‌دور .
حاضیرلایان :
محمدرضا اسماعیل زاده

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
باخبر شدن از
سامانه پیامکی
اشتراک روزنامه

عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.

اشتراک یکساله: 340 هزار تومان

اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان

ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.

درخواست اشتراک آنلاین

اشتراک پیامک

برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید

اشتراک ایمیلی

نظرسنجی

وب سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟

نمایش نتایج

Loading ... Loading ...
آذربایجانین گوزه للیک لری
پیگیری وعده مسئولان
  • از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.

تصویر روز