روزنامه کثیرالانتشار سراسری صبح ایران
به دو زبان ترکی و فارسی

۱۳۹۹/۰۷/۰۳
روزنامه ساقی آذربایجان
تبلیغات
آمار بازدید
  • 0
  • 197
  • 852
  • 1,331,437
میرزا فتحعلی خان آخوندزاده

مشروطه اینقیلابی بیر طرفدن اله سیلاح گؤتوروب، استبدادین قارشیندا مبارزه ایله ایره لی سورولوب و او بیری طرفدن دوشونجه، آگاهلیق و فیکر ایله خالقی مبارزه یه حاضیرلاماق لازیم ایدی. بیرینجی صفده ستارخان، باقرخان، حسین خان باغبان پرچمی قالدیریب و ایکینجی صفده ده یازارلار، خطیب لر، شاعیرلر و … اولموشلار. آنجاق اینقیلابا حاضیرلیق گؤرمک، حتا مشروطه باشلامامیشدان اؤنجه، بیرسیرا ضیالی لار و یازارلار واسیطه سیله اولموشدور. بو آرادا میرزا فتحعلی خان آخوندوفون رولو، آیریجا قئید ائتمک لازیمدیر.
آخوندوف بؤیوک ادیب، فیلسوف و اینسان سئوه‌ر وقاباقجیل بیر اجتماعی فعال دیر. اونون دونیا گؤروشو و گله‌جه‌یه باغلی فیکیرلری، شرق دونیاسیندا تایسیزدیر[۱]. اونون مقاله‌لری شرق دونیاسیندا ایلک دفعه نمایشنامه یازمالاری، بشریتین ان ده یرلی سیمالاریندان سایماغا بیزه حق وئریر. میرزا فتحعلی ۱۸۱۲ جی ایلده نوخا شهرینده آنادان اولدو. آتاسی میرزا محمد تقی خامنه قصبه سینده کدخدا ایمیش کی سونرا تجارت ایشینه قاتیلاراق خامنه دن ائشیگه چیخیر.[۲]
فتحعلی، ایلک تحصیلاتینی خامنه ده باشلامیش، سونرا آذربایجانین معروف عالیم و شاعیری ـ میرزا شفیع اونون معلمی اولور و بالاجا فتحعلی نین استعدادینی کشف ائده­رک، گله­جه­یی اوچون یول گؤسته­ریر. فتحعلی، چوخ تئز روس دیلینی اؤیره‌نیر و ترجمه ایشیله مشغول اولور و بو طریقیله شرق خالقلاری نین تاریخی، ادبیاتی و مدنیتی ایله تانیش اولور. او، فلسفه ده ده یاخشی معلومات الده ائدیب، زامانه‌نین تانینمیش عالیم لری ایله پاریس، لندن، استانبول، تهران و مسکووا دا علاقه قورور و مکتوبلاشیر[۳].
۱۸۳۶ جی ایلدن، معلم و مترجم کیمی ایشلیر، آذربایجان عالیمی باکیخانف (قدسی)، لهستان عالیمی رابلوتسکی، دکابریست عالیم لری بستوژف، مارلینسکی و ادویفسکی ایله تانیشلیق یارادیر. فتحعلی ادبی فعالیته شئعر یازماقلا باشلاییر. صبوحی تخلوصو ایله پوشکین ین اؤلومو موناسیبته نئچه منظومه یازیر[۴]. تئاتر ایله تانیش اولوب و شرق ده ایلک نمایشنامه‌لری یازیر. او آلتی نمایشنامه نی نئچه ایلین عرضینده یازیر و بو کمدی لرده، توپلومون مختلف صنف لرینی ـ استبداد نماینده لری، بیگ لر، خانلار، تاجیرلر، روحانی لر، کندلی لر و گنج لر آز ـ چوخ اونون یازیلاریندا رول اویناییرلار[۵]. او، بوتون بو اثرلرینده ساکیت و دورقون یاشاییشی تنقید ائده رک، فئودال اوصولونو تنقیده آلیر و علم و مدنیت دوشمنلرینی قامچیلاییر. آخوندف گله‌جه‌یه ایمان بسله‌یه‌رک، خالقین سعادتینی تجدد و یئنی لیکده گؤرور.
عالیمین اثرلری دونیا دیللرینه چئوریلمیشدی. روسجایا اؤزو چئورمیش، آمما ۱۸۵۲ جی ایللردن سونرا اونون کمدی لری آلمانجا، گورجوجه، ائرمنی جه، انگلیسجه، فرانسیزجه، نروژی جه، فارسجایا چئوریلیر و دونیانین مختلف بؤیوک شهرلرینده صحنه یه گلیر و دونیا عالیم لری آراسیندا اؤزونه یئر آچیر[۶].
آخوندفون الیفبا حاققیندا یازدیغی مقاله‌لر[۷] و ایره لی سوردویو باخیشلار، هله ده یئنی لیک داشیییر. فلسفی مقاله‌لری ده دونیا فلسفه سینده اوخونور و سؤزلری بیر قایناق کیمی استفاده اولونور. اونون «یوم فلسفه سینه جواب» و «جان استوارت میل» ین آزادلیق حاققیندا دونیا گؤروشونو آراشدیریریب، تنقید ائدیر.
آخوندف ۱۸۷۸ جی ایلده بیر حالدا دونیاسینی ده ییشیر کی همیشه لیک قالان اثرلر آذربایجان ادبییاتینا باغیشلامیشدیر.
۱) م. ج. جعفروف، آخوندوف و صابر، ترجمه احمد شفائی، تهران، انتشارات حقیقت، بدون تاریخ.
۲) میرزا فتحعلی آخوندزاده، مقالات فسلفی، ویراسه ح- صدیق، تبریز، ۱۳۵۷، مقدمه
۱) میرزا فتحعلی خان آخوند زاده، تمثیلات، ترجمه محمدجعفر قراجه داغی، تهان، ۱۳۵۶، ص ۱۹٫
۲) آذربایجان ادبییاتی تاریخی، جلد ۲، باکی، ۱۹۶۰، ص ۴۵۶٫
۳) میرزا فتحعلی آخوندزاده، مکتوبات کمال الدوله، به کوشش حامد محمودزاده، باکی، ۱۹۶۳، ص ۱۴٫
۱) میرزا فتحعلی آخوندزاده، تمثیلات، به کوشش علیرضا حیدری، تهران، ۱۳۴۹، ص۱۲٫
۲) میرزا فتحعلی آخوندزاده، الفبای جدیدو مکتوبات، به کوشش حمید محمدزاده و حمید آراسلی، باکی، ۱۹۶۳، ص۱۳٫ م.کریمی

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
باخبر شدن از
سامانه پیامکی
اشتراک روزنامه

عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.

اشتراک یکساله: 340 هزار تومان

اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان

ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.

درخواست اشتراک آنلاین

اشتراک پیامک

برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید

اشتراک ایمیلی

نظرسنجی

وب سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟

نمایش نتایج

Loading ... Loading ...
آذربایجانین گوزه للیک لری
پیگیری وعده مسئولان
  • از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.

تصویر روز