روزنامه کثیرالانتشار سراسری صبح ایران
به دو زبان ترکی و فارسی

۱۳۹۹/۰۳/۱۴
روزنامه ساقی آذربایجان
تبلیغات
آمار بازدید
  • 1
  • 275
  • 407
  • 1,282,506
یونس امره و تورکجه میز

یونــس امرهنین عظمتــی اوندادیر که آراالریندا یاشــادیغی ائللره
ّ توجه ائتمیش و اونالرین خدمتینده اولماقال گۆوهنمیشدیر.
او، بیــر چــوخ »مناقب« یــازان عارفلر ایلــه فرقلــی اوالراق، اؤز
فکرلرینــی یایماق اۆچۆن تۆرکجهمیــزی بیر صالحیتلی و غنی
دیل کیمی سئچمیشــدیر و بو باخیمدان تۆرک ادبیات تاریخینه
بؤیوک خدمت ائتمیشدیر و غربی آذربایجان و آنادولودا تورکجه
ّاتین گۆجلمهسینهده یاریم ائتمیشدیر.
ادبی
یونــس امره تۆرکجهمیزی تایی تاپیلمایــان بیر گۆج و قدرت
ایلــه ایشلمتشــدیر. او، اوغوز تۆرکجهســینین ان گــؤزل و ان
خالص شکلینی آلمیشدیر.
یونس امرهنین تۆرکجهســی تمامیله »اوغوز تۆرکجهسی«نین
ّهسینه
آذری شیوهسیدیر که اؤزۆنۆن ان گؤزل و یۆکسک سوی
چاتابیلمیشــدیر. اثرده گئدن ســینیخماق، قیزدیرمــاق و … کیمی
کلمهلر یالنیز آذری شیوهســینده ایشــلنن معناالردا ایشلنمیشــدیر.
تۆرکیه عالملری آذریجه شــیوهمیزی یاخشــی بیلمهمهدیکلری
اۆچۆن، مثــا »اوچماغــا دۆرترلــر«ی »اوچماغا دارتــارالر )؟(«
اوخوموشــار. اثرده بعضــی عرفانی مفهومالر داشــبیان عربجه و
فارســجا ســؤزلرده واردیر. بونالردان: توکل، مســرور، مکرمت،
شرح، غریو، ناچار، و پایان کیمی کلمهلری سایماق اوالر.
یونس امرهنین یئرلی شــعورونون بیر عالمتیده بو دورکه یابانجی
سؤزلری اؤز دیلیمیزین قایدا- قانونالرینا اویغون تلفظ ائدیر. مثال
اۆچۆن »آشــکارا« یئرینه: »اشــکره«، »مژده« یئرینه »موشتولوق« و
»موشــتوچو« ســؤزلرینی ایشــلهدیر. بو حرکت، تۆرکجهمیزده
چوخ اســکیدن باشالمیشدیر و سونراالر سلطان ولد، شیاد حمزه،
احمد فقیه و عاشیق پاشانیندا اثرلرینده گؤرۆنمۆشدۆر.
یونس و شاعرلیک
یونس امره، موالنا رومی کیمی، شــاعرلیگی هدف و مقصد یوخ،
بلکه وســیله سئچمیشــدیر و بۆتۆن بیر سادهلیک ایچینده شعر
یازماغا باشالمیشــدیر. اودور که ایندی بیز یونس امرهنین اثرلرینی
»تعلیمــی« ادبیات قولونا داخل اولماســی ایله برابر، »رئالیســت« و
هابئله عرفانی بیر اثرلر کیمی دگرلندیریریک:
۱ .تعلیمی، اونا گؤره که یونس امره، شعر وسیلهسی ایله اوخویانالرا
درس وئرمگه و سؤزلر اؤیرتمگه چالیشیر. حتی دئدیگیمیز کیمی
او کنــد به کنــد و اوبا به اوبا دوالنیر و خلقه یول گوســتریرمیش.
شام، بغداد، تبریز، شــیراز، سیواس و قیصرییه قدهر گئدن شاعر،
آذربایجان و شــرقی آنادولونون اوبا و کندلرینی قاریش به قاریش
گزمیشدیر.
۲ .رئالیســت اونا گؤره که اثرلری ساده خلقین دیلینین ان دوغال
و طبیعی فورماســیندا یازیلمیشــدیر. اونا گؤره که او یۆکســک
طبقهدن قاچمیش و خلقین گئنیش کۆتلهلرینه ساری یؤنلمیشدیر.
دینی و مذهبی
یونس امره بیر مسلمان و شیعه شاعردیر. بکتاشی طریقینه باغلیدیر.
و الکن اونو شیعهده سنّیده سئویر. او، شیعه و سنّیلرین وحدت و
بیرلیگینی تبلیغ ائدن شاعردیر. او، بیر یئرده دئییر:
ابوبکر و عمردن اولوالری
ّ علی)ع( مرتضی عثمان منیمدیر.
حسن)ع( دیر جسیم ایچره نور ایمان،
حسین)ع( صاحبالعرفان منیمدیر.
کیم آالر بو توپو چوگانیمیزدان
بو چوگان توپ ایله میدان منیمدیر.
یونس و سلطان سحاک
ســلطان ســحاک، اهل الحق درویشــلرینین رهبری و بو طریقین
قوروجوسو حساب اولونور. بیر چوخ شاعرلر، او جملهدن بایرک
قوشچو اوغلو »سلطان« دئیهرک سلطان سحاکی چوخ اؤیموش و
اوندان اطاعت ائتمهسینه اعتراف ائتمیشدیر.
یونس امرهده »سلطان«دان آد چکیر و دئییر:
یونسم من، یونس، اوشبو جهاندا
منم سلطان قولو، سلطان منیمدیر.
اثرلری
یونس امرهنین ایالهیلری و بیرده رساله النصحیه آدلی بیر مثنویسی
الیمیزده دیر.
۱ – رساله النّصحیه
رســاله النصحیهنی، یونس امره ۷۰۷ هـــ.ق. )۱۳۰۷م.( ایلینده قلمه
آلمیشــدیر. یعنی ۶۹ یاشــیندا ایکن بو مثنوینی یازمیشدیر. اؤزۆ
دئییر:
سؤزه تاریخ یئددی یۆز یئددی ایدی
یونس جانی یو یولدا فدی ایدی
بو مثنوی یونس امرهنین دیوانالریندان قاالن الیازماالردا، عمومتیله
ایالهیلردن اؤنجه گلمیشــدیر. اثردن ایندیه قدهر کشف اولونان ان
اسکی نسخه استانبول فاتح کتابخاناسیندا ساخالنیلیر.
ّلر کتابیندا
مرحوم فؤاد کؤپرۆلۆ، تۆرک ادبیاتیندا ایلک متصوف
بو اثــری مثنــوی آدالندیریر. مرحــوم عبدالباقــی گولپینارلی بو
مثنوینین عنوانینین رساله النصحیه اولماسینی ایلک دفعه اورتایا
چیخارمیشدیر. اثر ۶۰۰ بیتدیر.
بو اثرین تحمیدیه بؤلۆمۆندن ســونرا، بیر پارچا نثر گلیر و سونرا
مثنوی دوام ائدیر. اصلینده بیر عرفانی پندنامه دیر.
تۆرکیهده تانینان الیازماالری بونالردیر:
۱ .فاتح کتابخاناسی نسخهسی
۲ .قارامان نسخهسی
۳ .یحیی افندی نسخهسی
۴ .نور عثمانیه نسخهسی
۵ .بورسا نسخهسی
بو مثنوینین باشیندا ۱۳ بیت رمل بحرینین مسدس سالم وزنی ایله
گئدیر. فاعالتن، فاعالتن، فاعالتن و قیســا نثر پاچارسیندان سونرا،
اساس متن رجز بحرینین مفاعیلن، مفاعیلن، فعولن وزنی ایله دوام
ائدیر.
رسالهده آلتی اساس موضوع واردیر:
۱ .روح و عقل
۲ .کبر و قناعت
۳ .بوشو و غضب
۴ .صبر
۵ .بخل و حسد
۶ .غیبت و بهتان
۲ – دیوان
یونس امرهنین ایالهیلری بوگۆن، اســام عالمینده، آذربایجان
جمهوریســی، ایران اؤلکهســینین شــمال غــرب بؤلگهلرینده،
بولغارســتان تۆرکلــری، یونانســتان تۆرکلــری، عراقــدا
کرکــوک ایالتینــده، یوگســاویادا بوســنا هرســک ایالتلرینده
و بالــکان اؤلکهلرینــده و حتــی ایرانین و عراقیــن کۆردلری
آراســیندا، تۆرکجه بیلــن و بیلمین بۆتۆن شــیعهلر و اهل
حــق آراالرینــدا، دینــی تؤرنلــرده، گیزلی و یا آچیــق طریقت
آئینلرینده اوخونور. بکتاشــیلر، خلوتیلر، نقشــبندیلر، مشعشعیلر،
آتــش بیگلیلر، هفتوانهلر، یئددیلر، تــک اللیلر، داوود قوللوالر
و… درویشــلری اینــدی یونس امرهنین شــعرلرینی اوخویورالر.
حال حاضردا تهراندا و کۆردۆستاندا یاشایان بیر چوخ طریقت
شــیخلری واردیرالر که تۆرکجــه بیلمهدیلکری حالدا، یونس
امــرهدن بیر چــوخ بیت و ایالهینــی آیه کیمی حفظــدن بیلیرلر.
مثال اۆچۆن آقانظام آدلی مشعشــعیلرین پیری و شــاه ابراهیمی
ّدی و آقاجناب آدالنــان هفتوانهلر پیری
آدالنــان هفتنلرین ســی
کــه هیچ تۆرکجه بیلمیرلر و الکن یونــس امرهنین ایالهیلرینی
ازبرلهمیشــلر و مقدس کالمالر کیمی هر سؤز باشی تکرارالییر و
شاهد مثال گتیریرلر

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
باخبر شدن از
سامانه پیامکی
اشتراک روزنامه

عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.

اشتراک یکساله: 340 هزار تومان

اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان

ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.

درخواست اشتراک آنلاین

اشتراک پیامک

برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید

اشتراک ایمیلی

نظرسنجی

وب سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟

نمایش نتایج

Loading ... Loading ...
آذربایجانین گوزه للیک لری
پیگیری وعده مسئولان
  • از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.

تصویر روز