بحران های امروز غفلت های دیروز

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی گفت: وضعیت دریاچه ارومیه تنها یک بحران محلی نیست بلکه نشانه و زنگ خطری برای آینده زیست‌محیطی کشور و بحران بزرگتری است.
به گزارش روابط‌عمومی اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان، محمدحسین حسن زاده در نشست علمی «تاملاتی پیرامون بحران‌های زیست‌محیطی» در تبریز، اظهار کرد: وضعیت دریاچه ارومیه یک مسئله محلی نیست، بلکه بحرانی است که پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیک گسترده‌ای خواهد داشت، امروز اگر پیشگیری، جبران و بازسازی انجام نشود، فردا دیر است.
وی با اشاره به جایگاه ویژه آذربایجان شرقی در کشور، افزود: استان ما در ۲ بعد صنعت و طبیعت از مناطق بی‌همتای ایران بوده و بیش از ۱۰ هزار واحد تولیدی فعال و در کنار آن، زیست‌بوم‌هایی مانند دریاچه ارومیه، جنگل‌های ارسباران، مناطق حفاظت‌شده و زیستگاه‌های ارزشمند جانوری، ثروت‌های حیاتی و بخشی از هویت سرزمینی ما هستند.
حسن‌زاده تاکید کرد: محیط‌زیست ابزار نیست بلکه بستر زندگی ما است و زمین فقط محل سکونت انسان نیست، بلکه خانه میلیون‌ها گونه زنده دیگر است، ما مالک طبیعت نیستیم، امانت‌دار آن هستیم و موظفیم این امانت را سالم به نسل‌های آینده تحویل دهیم.
وی ادامه داد: آلودگی هوا، نابودی تنوع زیستی، بحران آب و تغییر اقلیم نتیجه انتخاب‌های امروز ما است. محیط‌زیست آینه رفتار انسان است؛ اگر طبیعت آسیب ببیند، زندگی انسان آسیب می‌بیند. پایداری به معنای حفظ تعادل میان توسعه و بقای زمین است.
وی با اشاره به آینده دریاچه ارومیه گفت: خشکی این دریاچه، اکوسیستم منطقه را دگرگون می‌کند و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و حتی مهاجرتی به دنبال دارد. مقابله با این وضعیت نیازمند دانش، برنامه و همکاری بین‌بخشی است.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی افزود: بحران‌های امروز محصول غفلت‌های دیروز است و اگر همین روند ادامه پیدا کند، فردا دیر خواهد بود بنابراین باید فرهنگ عمومی حفاظت از محیط‌زیست تقویت شود و توسعه با پایداری همراه باشد. احترام به طبیعت، احترام به انسان است.
ابوعلی گلزاری، پژوهشگر محیط‌زیست نیز گفت: ما در تاریک‌ترین دوره محیط‌زیستی تاریخ هستیم. از مدیریت منابع تا بحران پلاستیک، نشانه‌های هشداردهنده جدی است. آخرین نسلی هستیم که فرصت اصلاح داریم.
مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس و عضو هیات علمی دانشگاه نیز با تأکید بر اینکه «باید به طبیعت گوش بسپاریم»، اظهار کرد: بحران‌های زیست‌محیطی تنها مسئله‌ای اکولوژیک نیست؛ ریشه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دارد. انسان باید از تصرف طبیعت به سمت هم‌زیستی خردمندانه حرکت کند.
وی افزود: جهان امروز بیش از هر زمان دیگری از حضور زنان در علم، فرهنگ و پژوهش بهره‌مند شده است. زنان، نگاه لطیف‌تر، مسئولانه‌تر و صلح‌محورتری به طبیعت دارند و این ویژگی‌ها در مدیریت بحران‌های محیط‌زیستی ضروری است.
وی ادامه داد: در بسیاری از جوامع، رهبری جنبش‌های سبز، پویش‌های کاشت درخت، آموزش‌های زیست‌محیطی و مدیریت پسماند توسط زنان انجام می‌شود. هر جایی که زنان فعال‌تر بوده‌اند، شاخص‌های مسئولیت‌پذیری و فرهنگ حفاظت از طبیعت رشد کرده است.
فراستخواه تاکید کرد: برای عبور از بحران، باید فرهنگ محیط‌زیستی ارتقا یابد و این بدون حضور زنان در تصمیم‌گیری‌های علمی، اجتماعی و مدیریتی ممکن نیست. زنانی که حافظان خانواده‌اند، امروز حافظان زمین نیز هستند.
فرهاد دیرنگ، مترجم کتاب «انقلاب زیست‌تقلید» نیز گفت: این کتاب بر این ایده استوار است که بدون نقد ریشه‌های فکری بحران زیست‌محیطی، درمان ممکن نیست. برای عبور از بحران، باید تفکر خود درباره طبیعت را بازسازی کنیم.
در پایان این نشست علمی، کتاب «انقلاب زیست‌تقلید» نوشته هنری دیکس رونمایی شد.
دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی ایران و یکی از جاذبه‌های توریستی و طبیعی ایران در شمال غرب کشور است که در سال‌های نه چندان دور، آب مناسبی را در اختیار داشت.
حوضه آبریز دریاچه ارومیه با مساحت ۵۱ هزار و ۸۷۶ کیلومترمربع یکی از ۶ حوضه آبریز اصلی کشور است که روند خشکیدن و کاهش تراز آبی آن از اواخر دهه ۷۰ آغاز شد و سالانه ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی متر کاهش یافته است.

About Author