تبریز، بهشت فراموش‌شده در نقشه گردشگری

از کوچه‌های سنگفرش‌شده تا بازار تاریخی و موزه‌های بی‌بدیل، تبریز می‌تواند یکی از قطب‌های گردشگری ایران باشد؛ اما کمبود زیرساخت، گره‌های اداری و سیاست‌های ناکارآمد، این گوهر تاریخی را در حصار مشکلات نگه داشته است. فعالان گردشگری با طرح مجموعه‌ای از پیشنهادها، امید دارند این دروازه فرهنگی دوباره به مسیر شکوفایی بازگردد.
 تبریز، شهری با پیشینه درخشان و نقش بی‌بدیل در تاریخ و فرهنگ ایران، سال‌هاست دروازه ورود فرهنگ‌ها و تمدن‌های گوناگون به کشور بوده است. از روزگار جاده ابریشم تا امروز، این شهر همواره میزبان مهمانان و مسافران بی‌شماری بوده که در کوچه‌پس‌کوچه‌هایش ردپای تاریخ را جست‌وجو کرده‌اند. با این حال، امروز این شهر با همه ظرفیت‌ها و جاذبه‌هایش، با گره‌های اداری، کمبود زیرساخت و سیاست‌های نادرست دست به گریبان است؛ مسائلی که فعالان گردشگری استان را به بیان بی‌پرده دغدغه‌هایشان واداشته است.
ضرورت تغییر سیاست ارز مسافرتیعلیرضا بایرام‌زاده، معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان شرقی، با تأکید بر اینکه تخصیص ارز مسافرتی به تورهای خروجی تأثیری بر گردشگری استان ندارد، پیشنهاد داد ارز تشویقی برای آژانس‌های داخلی و تورهای ورودی به صورت استانی لحاظ شود تا چرخه مالی این بخش تقویت گردد.وی برگزاری جشنواره‌های متنوع و ارائه تخفیفات ویژه را راهی برای ایجاد تقاضای سفر دانست و افزود: دو نوع تسهیلات گردشگری وجود دارد؛ نخست تسهیلات پروژه‌های ایجادی مانند احداث هتل و رستوران که از محل تبصره‌های ۱۸ و ۱۶ ماده ۵۵ تأمین می‌شود و دوم تسهیلات در گردش برای واحدهای فعال که متأسفانه تخصیص کافی به آن صورت نمی‌گیرد.مشکلات زیرساختی و مالیاتیبایرام‌زاده با اشاره به محدودیت معافیت مالیات بر ارزش افزوده در بخش گردشگری گفت: در بخشنامه مربوط، فقط مراکز اقامتی مشمول معافیت شده‌اند و دیگر تأسیسات گردشگری از آن بی‌بهره مانده‌اند. او همچنین قطع آب هتل‌های چهار و پنج ستاره دارای استخر را یکی از مشکلات اساسی دانست و خواستار تلطیف نگاه‌های ملی به گردشگری استان شد.وی به مصوبه هیئت وزیران برای واردات تجهیزات گردشگری بدون تعرفه گمرکی اشاره کرد و گفت: اجرای این مصوبه هنوز به گمرکات ابلاغ نشده است. تدوین دستورالعمل واردات خودروهای ون و پلاک‌گذاری خاص آنها، بهره‌گیری از ظرفیت منطقه آزاد ارس و رفع موانع تورهای اینفو از دیگر مواردی بود که او مطرح کرد.
ضعف حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاریمحمد ملکی، رئیس کمیته گردشگری اتاق تبریز، بحران اخیر را نشان‌دهنده ضعف شدید حمل‌ونقل شهری و بین‌شهری دانست و گفت: نرخ اتوبوس‌های نو بالای ۲۵ میلیارد تومان است و سرمایه‌گذاری در این بخش صرفه اقتصادی ندارد.وی افزود: نرخ بلیت اتوبوس‌های نو باید با کهنه متفاوت باشد و دولت با تسهیلات ویژه از سرمایه‌گذاران حمایت کند.ملکی از نبود مسافر ورودی و آمارهای اشتباه سازمانی که فشار مالیاتی بر فعالان این حوزه را افزایش داده، انتقاد کرد و گفت: با وجود خالی بودن اتاق‌های هتل‌ها، بسیاری از هتلداران در جلسات مشارکت نمی‌کنند. او تأکید کرد که در صورت بی‌نتیجه ماندن پیگیری‌ها در استان، موضوع به نهاد ریاست جمهوری ارجاع خواهد شد.
فشار هزینه‌ها بر صنف گردشگریمحمد علاقه‌بند، رئیس انجمن واحدهای رفاهی پذیرایی و گردشگری استان، گفت: اداره برق حق ترانزیت سال گذشته را در قبوض امسال اعمال کرده و در صورت عدم پرداخت، برق واحدها قطع خواهد شد. وی با انتقاد از پایان یافتن معافیت ۵۰ درصدی مالیات بر درآمد گردشگری و الزام اخذ مالیات بر ارزش افزوده از مسافران، خواستار اصلاح این روند شد.علاقه‌بند از شهرداری به دلیل مطالبه هزینه جداگانه برای جمع‌آوری زباله‌ها و لغو معافیت عوارض زیباسازی گلایه کرد و احیای «هفته آذربایجان» و «روز تبریز» با تخفیفات ۲۵ و ۵۰ درصدی در حمل‌ونقل عمومی را پیشنهاد داد. علاقه‌بند همچنین به اجرای نشدن طرح شبدر خاوران به سه‌راهی اهر و قطعی‌های مکرر برق به‌عنوان عواملی که موجب نارضایتی مسافران می‌شود، اشاره کرد.
سهم ناچیز تبریز در بازار تورهای خارجیرشید رجب‌پور، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی استان، گفت: تبریز با وجود سابقه در جذب گردشگران خارجی، اکنون در رقابت با شهرهایی مانند اصفهان و شیراز که تخفیف‌های ۴۰ درصدی ارائه می‌دهند، موفق نیست و این تخفیف در تبریز حداکثر به ۲۰ درصد می‌رسد.وی افزود: بیشتر تبلیغات گردشگری کشور به پنج شهر اصلی محدود شده و تبریز سهم چندانی ندارد، بنابراین باید روی گردشگری داخلی تمرکز کرد.ضرورت آموزش و ایجاد پلیس گردشگریمحمدرضا عیوضی، معاون علمی و پژوهشی مرکز مطالعات شهرداری تبریز، با انتقاد از نگاه تهدیدمحور به گردشگری سلامت و آموزشی، گفت: هزاران دانشجوی عراقی در تبریز تحصیل می‌کنند که می‌توانند منبع درآمد باشند.وی ایجاد دانشکده توریسم، استفاده از ظرفیت منطقه آزاد ارس، آموزش عمومی برای ارتقای مهمان‌نوازی و راه‌اندازی پلیس گردشگری را از الزامات توسعه گردشگری دانست.
تمام این سخنان یک حقیقت را روشن می‌سازد: تبریز با گنجینه‌ای از تاریخ، فرهنگ، طبیعت و مردمانی مهمان‌نواز، پتانسیل تبدیل شدن به یکی از قطب‌های اصلی گردشگری کشور را دارد، اما این مسیر نیازمند تغییر سیاست‌های کلان، اجرای دقیق مصوبات، حمایت جدی دولت، بهبود زیرساخت‌ها و همدلی همه نهادهای محلی و ملی است. اگر امروز برای حل این مشکلات گام برداریم، فردا می‌توانیم شاهد بازگشت کاروان‌های گردشگر به این شهر تاریخی باشیم؛ شهری که چشم به راه مهمانانش مانده است.

About Author