دیشب چه گذشت؟ | از بندرعباس تا بحرین؛ جنگ به مرحله تازه رسید

پس از چند روز افزایش تنش بر سر امنیت تنگه هرمز و حملات متقابل، بامداد دوشنبه یکی از گسترده‌ترین رویارویی‌های مستقیم ایران و آمریکا در هفته‌های اخیر رقم خورد. آمریکا با اجرای موج تازه‌ای از حملات هوایی و دریایی، ده‌ها هدف در استان‌های جنوبی و جنوب غربی ایران را هدف قرار داد و ساعاتی بعد سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی نیز با شلیک موشک و پهپاد به پایگاه‌های آمریکا در بحرین، کویت و اردن پاسخ دادند.

همزمان، هر دو طرف از موفقیت عملیات خود سخن گفتند؛ واشنگتن هدف حملات را کاهش توان نظامی ایران برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز اعلام کرد و تهران نیز عملیات خود را «دفاع مشروع» در برابر حملات آمریکا دانست.

حملات آمریکا؛ از هرمزگان تا خوزستان

براساس بیانیه فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، این عملیات از نیمه‌شب به وقت ایران آغاز شد و با استفاده از جنگنده‌ها، شناور‌های نیروی دریایی، پهپاد‌های تهاجمی و برای نخستین بار شناور‌های بدون سرنشین انتحاری دریایی انجام گرفت. سنتکام اعلام کرد هدف این عملیات، تضعیف سامانه‌های پدافند هوایی، رادار‌های ساحلی، توان موشکی و پهپادی و همچنین شناور‌های تندروی ایران بوده است. این فرماندهی تأکید کرد که حملات به دستور دونالد ترامپ و با هدف کاهش توان ایران برای تهدید کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز انجام شده است.

گزارش‌های منتشرشده در داخل ایران نیز از وقوع انفجار‌های متعدد در استان هرمزگان خبر دادند. بندرعباس، سیریک، جاسک و قشم از جمله مناطقی بودند که صدای انفجار در آنها شنیده شد. رسانه‌های نزدیک به سپاه از وقوع بیش از ده انفجار در برخی نقاط هرمزگان خبر دادند و مقام‌های محلی نیز حملات را تأیید کردند، هرچند جزئیات دقیقی از میزان خسارت منتشر نشد.

در کنار هرمزگان، مناطقی در استان‌های خوزستان، بوشهر، سیستان و بلوچستان و حوالی خنداب در استان مرکزی نیز هدف حملات قرار گرفتند. مقام‌های استانی اعلام کرده‌اند که برخی تأسیسات اقتصادی و صنعتی نیز آسیب دیده‌اند، اما هنوز گزارش رسمی و جامعی از خسارت‌ها منتشر نشده است.

پاسخ تهران؛ موشک‌ها به سوی پایگاه‌های آمریکا

چند ساعت پس از پایان عملیات آمریکا، سپاه پاسداران از آغاز موج دوم حملات موشکی و پهپادی خود خبر داد.

در اطلاعیه سپاه آمده است که پایگاه شیخ عیسی در بحرین، پایگاه‌های احمد الجابر و علی السالم در کویت و همچنین یک پایگاه آمریکایی در اردن هدف قرار گرفته‌اند. سپاه مدعی شد مراکز فرماندهی، سامانه‌های پدافندی، مخازن سوخت و برخی زیرساخت‌های نظامی آمریکا در این پایگاه‌ها مورد اصابت قرار گرفته‌اند.

ارتش جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد با پهپاد، مراکز استقرار نیرو‌های آمریکایی و سامانه‌های موشکی و پشتیبانی در کویت را هدف قرار داده است.

در مقابل، دولت‌های بحرین، کویت و اردن اعلام کردند سامانه‌های پدافندی آنها بخش قابل توجهی از موشک‌ها و پهپاد‌های ایرانی را رهگیری کرده‌اند و به همین دلیل آژیر‌های هشدار در این کشور‌ها به صدا درآمده است.

نخستین گزارش از تلفات غیرنظامی

در حالی که ابعاد کامل خسارت‌های حملات هنوز مشخص نیست، معاون استاندار خوزستان اعلام کرد در جریان اصابت یک پرتابه به ایستگاه پمپاژ آب کشاورزی در ماهشهر، یک نگهبان جان خود را از دست داده و چهار نفر دیگر مجروح شده‌اند. به گفته مقام‌های محلی، نقاطی در آبادان و شادگان نیز هدف حملات قرار گرفته‌اند و ارزیابی خسارت‌ها همچنان ادامه دارد.

دفاع مشروع یا پاسخ به تهدید؟

در کنار تبادل آتش، جنگ روایت‌ها نیز ادامه دارد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در شبکه اجتماعی ایکس تأکید کرد آنچه رخ داده «ادامه تجاوز آمریکا و اسرائیل» است و جمهوری اسلامی اقدامات خود را در چارچوب دفاع مشروع و مطابق حقوق بین‌الملل انجام می‌دهد. او همچنین از کشور‌های منطقه خواست اجازه استفاده از خاک خود برای حمله به ایران را ندهند.

در سوی مقابل، مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که هدف عملیات، حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و جلوگیری از حملات ایران به کشتی‌های تجاری بوده است.

هرمز همچنان در مرکز بحران

همزمان با تبادل حملات، تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه اختلاف دو طرف باقی مانده است. در روز‌های اخیر ایران از محدود شدن عبور و مرور در این آبراه راهبردی سخن گفته، در حالی که آمریکا تأکید دارد مسیر کشتیرانی باز است و نیروهایش امنیت عبور کشتی‌ها را تأمین می‌کنند.

در همین حال، داده‌های شرکت‌های رهگیری دریایی نشان می‌دهد تردد کشتی‌ها در هرمز به پایین‌ترین سطح چند هفته اخیر رسیده و بسیاری از شناور‌ها برای کاهش ریسک، مسیر یا زمان حرکت خود را تغییر داده‌اند. همزمان بازار جهانی نفت نیز به این تحولات واکنش نشان داده و قیمت نفت با افزایش همراه شده است.

آیا درگیری مهار می‌شود؟

دور تازه حملات نشان می‌دهد آتش‌بس و تفاهم موقت میان تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری شکننده شده است. اگرچه هنوز هیچ‌یک از دو طرف از آغاز یک جنگ تمام‌عیار سخن نمی‌گویند، اما گسترش دامنه حملات به چند کشور منطقه، افزایش تهدید‌ها علیه تنگه هرمز و ادامه عملیات نظامی، احتمال ورود بحران به مرحله‌ای پرهزینه‌تر را افزایش داده است؛ مرحله‌ای که نه فقط امنیت منطقه، بلکه بازار جهانی انرژی و روند تلاش‌های دیپلماتیک را نیز با ابهام بیشتری روبه‌رو کرده است.

About Author