پروژه تراشی!

ساقی آذربایجان/ وحید خدادادی

اگر اهل سفر به کشورهای مختلف باشید، یا درباره شهرسازی در دیگر نقاط جهان شنیده یا خوانده باشید، احتمالا با مفهوم «سنگفرش» و زیبایی‌های بصری آن آشنایی نسبی دارید اما هر چه سنگفرش کردن معابر در بسیاری از شهرهای مشهور جهان تجربه‌ای قدیمی و جواب پس داده به شمار می‌آید که قرن هاست به مدد مزایایش، در دستور کار قرار دارد و چهره خاصی به مقاصد گردشگری شناخته میان جهانیان می‌دهد، به تازگی اقداماتی در دستور کار مدیران شهری ما قرار گرفته که به ظاهر تکرار این تجربه است؛ اما آنقدر اشکال دارد که اعتراض عمومی را به دنبال داشته است.
سنگ فرش معابر شهری یکی از مهمترین المان های زیباسازی و عمران شهری است که علاوه بر زیبایی ظاهری، نقش مهمی در تسهیل عبور و مرور شهروندان، به خصوص افراد کم توان و سالمندان ایفا می کند. اما همین المان می تواند در صورت اجرای غیر اصولی و عدم تخصص و دانش فنی نتیجه عکس داشته باشد از این رو مجریان و مدیران شهری بایستی در اجرای پروژه هایی از این دست مسائلی نظیر طراحی و جانمایی، انتخاب مصالح و نظارت و کنترل کیفی را بعنوان چهار فاکتور اساسی و لازم مورد توجه ویژه قرار دهند.
آرام ‌سازي خيابان، توسعه گردشگري، انسان محور كردن شهر و بهبود وضعيت پياده راه ها از جمله مواردي است که باعث گردیده تا بحث شهرسازی در دنیای جدید با اهتمام بیشتری دنبال شود. این در حالی است که در اجرای پروژه هایی از این دست موارد فوق در کمترین میزان از حد خود رعایت می شود و همین امر اعتراضاتی را در میان شهروندان بخصوص در مناطقی که پروژه سنگ فرش کردن در حال اجراست، به همراه داشته است. یکباره سنگفرش کردن چندین معبر شلوغ و پرترافیک و از بین بردن آسفالت سالم خیابان بخصوص در منطقه ارتش شمالی و چهارراه بهشتی(منصور سابق) باعث اعتراض اهالی و متخصصین امر گردیده تا جایی که فرهنگی نماینده سابق تبریز اقدام شهرداری در تخریب یکی از با کیفیت‌ترین آسفالت‌های تبریز، در حد فاصل میدان ساعت تا استانداری برای سنگفرش، آن هم برای خودروها را اقدامی نسنجیده خوانده و اجرای آن را موجب استهلاک و تخریب خودروهای عبوری، اعم از لاستیک، جلوبندی، بدنه، کمک‌ها و حتی فشار بر موتور و گیربکس، در کنار اعصاب خردکنی رانندگان و مسافران خودروها دانست.
معضلات اجرای طرح هایی از این دست باعث شده تا آنچه بنام سنگ فرش کردن معابر نامیده می شود، بیشتر به سنگلاخ کردن شبیه است تا سنگ فرش! هزینه بالای اجرای پروژ هایی از این دست در کنار گلایه های جدی شهروندان می طلبید تا در این رابطه نظر اعضای شورا و کارشناسان امر را جویا شویم.

شهر انسان محور یا شهر حیات محور؟

دکتر بهشتی روی استاد دانشگاه در این رابطه با بررسی جامع موضوع به ساقی آذربایجان گفت: نظرات مختلفی در این رابطه وجود دارد، برخی معتقدند این اقدام شهرداری ستودنی است و باعث زیباتر شدن فضای شهری می شود عده دیگری معتقدند این کار شهرداری هیچ ضرورت و اهمیتی نداشته و نیازی به چنین کاری نبود و نیست مگر آنکه قصد تبدیل خیابان به پیاده راه باشد که در اینصورت می توان توجیه مناسبی برای آن پیدا کرد. از سوی دیگر اظهارات مسئولان شهرداری تبریز بر این موضوع استوار است که می خواهند طبق اصول شهرهای انسان محور حرکت نمایند، اما ویژگی‌های یک شهر انسان محور چیست؟
این استاد دانشگاه گفت: بحران‌های امروز زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی شهرها لزوم بازگشت به رویکردهای انسان مدارانه را ضرورت بخشیده است، وجود یک شهر همواره به واسطه افرادی است که در آن زندگی می‌کنند و جهت گیری همه برنامه‌ها و اهداف باید در راستای تأمین نیازهای آنها باشداما ممکن است ساکنان شهر که دلیل پیدایش آن هستند بواسطه پیچیدگی و در هم تنیدگی مسائل شهری، همینطور اتخاذ سیاست‌های نادرست به حاشیه رانده شوند و در عین حالی که همه تجهیزات و امکانات برای خدمت به ساکنان شهر در نظر گرفته شده است، آنها جایگاهی در تعیین این برنامه‌ها و اهداف نداشته باشند مانند اجرای پروژه های شهرداری که در حقیقت شهروندان هیچ نقش موثری در تصمیم گیری و اجرای این پروژه ها ندارند و بهمین خاطر مراسم های افتتاح و بهره برداری از پروژه های شهرداری همواره با حضور خود مسئولان و پیمانکاران انجام می شود نه شهروندان متاثر از اجرای این پروژه ها در نقاط مختلف شهر!
بهشتی روی افزود: شهری که برای انسان با تمامی ویژگی‌های انسان مدارانه باید تدارک دیده می‌شده است، در حال حاضر در سیطره اتومبیل قرار دارد یا از منظر اقتصادی در سیطره نظام اقتصادی است که انسان در اولویت اول آن نیست در چنین شرایطی بازگشت به مفهوم شهر انسان مدار ضرورت داشت.

وی افزود: اینکه باید حیات و زیست شهر را مورد توجه قرار دهیم گریزناپذیر است اما احتمال دارد برخی مواقع تلقی و تفسیر دیگری نسبت به برخی واژه‌ها شود، زمانی که از شهر انسان مدار صحبت می‌کنیم به اشکال مختلفی می‌توان این انسان مداری یا انسان گرایی را تفسیر و تعبیر کرد. آسیب از آنجایی وارد می‌شود که دیدگاه ما محدود به چند جنبه جزئی‌نگر از مسئله عمیق انسان گرایی شود.اساساً توجه صرف به واژه می‌تواند در نگاهی که نسبت به شهر انسان محور داریم، خلل وارد کرده و توجه به مفهوم آن را در اولویت دوم قرار دهد.
اما اینکه آسفالت یک خیابان پر تردد را که میلیاردها تومان برای اجرای آن هزینه شده است تخریب کنیم و هیچ برنامه ای برای تغییر کاربری آن نداشته باشیم و با صرف هزینه های چند ده میلیارد تومانی دوباره همان مسیر را با کفپوش کار کنیم آن هم نه با کف های سنگی بلکه با کفهای موزاییکی و بتنی که هیچ زیبایی در بر نخواهد داشت این امر در حقیقت تضییع آشکار بیت المال است و باید جلوی آن گرفته شود . مصداق این کارهای شهرداری تبریز که بصورت تقلیدی در نقاط مختلف شهر جریان دارد را می توان در چهارراه شهید بهشتی ( منصور ) و همچنین خیابان ارتش شمالی دید. کفهای بتنی استفاده شده در چهارراه شهید بهشتی زیر لاستیک خودروها در حال بالا و پایین شده هستند و رد سیاه لاستیک ها بر روی کفپوش های بتنی از هم اکنون چهره نازیبایی به محل داده است. کدام عقل سلیم می تواند این اقدامات شهرداری را قبول کند و چرا پول های شهر که امانت مردم هستند برای عمران و آبادانی و تقویت چرخه اقتصادی شهر ، اینگونه هدر داده می شود؟
به نظر می رسد بدلیل حواشی موجود در شورای شهر تبریز که از همان روزهای اول تشکیل این شورا دچار آن شده است و تاکنون ادامه دارد و مسیر خدمت به شهر و مردم تحت الشعاع این حواشی قرار دارد، هیچ انتظاری از این شورا برای انجام درست وظیفه قانونی و نظارتی خود نمی رود و فقط سیستم های نظارتی و مشخصا مدعی العموم می تواند با ورود به این موضع جلوی حیف و میل بیت المال در شهرداری تبریز را بگیرد و نگذارد سرمایه های شهر اینگونه مورد هدم و نابودی قرار گیرد چرا که ارزش افزوده این کارهای غیرضروری برای شهر در قبال هزینه های گزاف مادی و اجتماعی که پرداخت می شود بسیار بسیار ناچیز خواهد بود و تنها نفع آن به جیب کارخانه تولید کننده کف های بتنی و پیمانکار پروژه خواهد رفت و دیگر هیچ !

دلیلی برای سنگ فرش کردن خیابان ارتش شمالی وجود ندارد/ اولویت ها در این رابطه رعایت نشده است!

رشیدی رئیس کمیسیون عمران شورای شهر تبریز در این ارتباط به ساقی آذربایجان گفت: فصل کاری سال گذشته در این ارتباط تذکر داده شده است و حتی پیگیری اساسی شکل گرفته است تا جایی از ادامه چند پروژه جلوگیری شده است .
وی گفت: اصل موضوع یعنی بحث سنگ فرش کردن خیابان ها مورد توجه شورای شهر و برای مردم نیز امری مطلوب است و ما نیز تشویق می کنیم تا متریال خیابان ها عوض شودو در گذشته نیز این کار انجام شده بود منتهی در گذشته آن کیفیت لازم را نداشته است. البته تلاش ما بر این امر استوار بود که این اقدام در این دوره بیشتر در مناطق محروم صورت گیرد تا از قبل آن ارزش افزوده ایجاد شود و وقتی نمی توانیم خدمات خاصی در این مناطق ارائه دهیم اقلا زیر پای مردم وضعیت مناسبی داشته باشد.
رشیدی افزود: مشکلی که در این رابطه وجود دارد آن است که انتخاب مناطق برای اجرای پروژه هایی از این دست انتخاب درستی نبوده است و به برخی مناطق در این رابطه تذکر داده ایم که آقای شهردار منطقه سنگ فرش کردن فلان نقطه چه ضرورتی داشته است؟ آسیب این اقدام خوب آن است که ا ولویت ها رعایت نشود و معابر سالم تخریب و دوباره سازی اتفاق بیافتد.
وی ادامه داد: برای سنگ فرش کردن معابر در بودجه رقمی حدود ۵۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است و من مخالف این قضیه بودم چرا که معتقدم محلی که قرار نیست پیاده راه شود، لزومی ندارد سنگ فرش شود. کف پوش کردن مناسب مناطقی است که قرار است با هدف انسان محوری پیاده راه شود؛ اولویت سنگ فرش کردن خیابان ارتش شمالی در راستای انسان محوری برای بنده محرز نیست، پیاده روهای این منطقه به حد کافی بزرگ هستند و می شود این پیاده روها بعنوان پیاده رو استاندارد مورد استفاده قرار گیرد و به این مسئله رای مخالف داده ام و اولویتی برای این کار قائل نیستم. تغییر متریال خیابان ها فقط در راستای انسان محوری و فقط در این راستا قابل توجیه و منطقی خواهد بود.

مصوبه شورای پنجم است ولی نیازمند نظارت جدی در انتخاب مسیرهاست!

بابایی اقدم رئیس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تبریز هم با اشاره به بحث تغییر متریال خیابان ها در این دوره از مدیریت شهری به ساقی آذربایجان گفت: در دوره پنجم شورای شهر تبریز مصوبه ای

داشتیم با این مضمون که خیابان های زیر ۱۶ متر به هیچ وجه آسفالت ریزی نشود مخصوصا مواردی که در پهنه های سکونتی هستند و علت این تصمیم هم حفاری های مختلفی است که در سطح معابر محلات اتفاق می افتد. حین نوسازی منازل ناچارا زیر ساخت ها نیازمند تغییر هستند و وقتی پوشش معابر آسفالت باشد، ترمیم مجدد آن جلوه خوبی ندارد و این کار امری مرسوم در همه جای دنیاست و این اقدام در کشور ما ضرورت دوچندان دارد با توجه به اینکه مدیریت واحد شهری وجود ندارد و اگر از این منظر نگاه کنیم امری مطلوب است.
وی گفت: اما اینکه ما بخواهیم آسفالت سالم یک خیابان را تخریب و تغییر متریال دهیم کار عاقلانه ای نیست و حتی به نوعی می تواند پروژه تراشی هم لقب بگیرد. البته ناگفته نماند که سیاست جدید شهرسازی به سمتی است که در بافت های مرکزی شهرها نوعی آرام سازی اتفاق می افتد ولی مورد خیابان ارتش شمالی ضرورت لازم را نداشت و نیازمند ورود کمیسیون عمران شورای شهر و نظارت بر آن است. در نهایت باید بگویم نفس عمل کار درستی است ولی نیازمند نظارت جدی شورا می باشد تا این تصمیم به بهترین نحو انجام شود.

جمع بندی: یکی از مشکلات اساسی اجرای پروژه ها در تبریز که از ضعف نظارت و مدیریت مدیران شهری نشات می گیرد، اجرای فاجعه بار مصوباتی است که در ظاهر امر معقول است که تا مصوبه ای اعلام می شود شاهد اجرای آن به بدترین شکل ممکن و در راستای حیف و میل منابع شهرداری و پروژه زایی برای برخی شرکت ها و پیمانکاران خاص است و در فقره چهارراه منصور و خیابان ارتش شمالی هم بدترین نوع تصمیم گیری و اجرا صورت گرفته که نیازمند ورود جدی کمیسیون عمران و نهایتا اعضای شورا برای جلوگیری از اقداماتی از این دست می باشد.

About Author

وحید خدادادی

See author's posts