پشت ویترین مد

لباس، دیگر تنها وسیله‌ای برای پوشش نیست؛ بلکه به یکی از مهم‌ترین ابزارهای بیان هویت، فرهنگ، سبک زندگی و حتی نگرش افراد تبدیل شده است. همزمان با گسترش شبکه‌های اجتماعی، پیشرفت فناوری و تغییر الگوهای مصرف، صنعت مد و پوشاک نیز دستخوش تحولات گسترده‌ای شده و مرز میان ترندهای جهانی و هویت‌های بومی بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است.

در تقویم رسمی کشور، ۱۲ تیرماه به عنوان «روز خیاط، صنعت نساجی و پوشاک» نام‌گذاری شده است؛ مناسبتی که فرصتی برای توجه به جایگاه یکی از صنایع مهم فرهنگی و اقتصادی کشور و نقش آن در زندگی امروز به شمار می‌رود. در همین راستا، تغییر سبک پوشش نسل جوان، گسترش نفوذ رسانه‌های دیجیتال و تلاش برای حفظ هویت ایرانی در کنار جریان‌های جهانی، مد و استایل را به یکی از موضوعات قابل تأمل در جامعه امروز تبدیل کرده است.

صنعت مد امروز محصول نمی‌فروشد؛ احساس نیاز می‌سازد

 الهام دادگر، متخصص طراحی لباس و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به عوامل مؤثر بر شکل‌گیری مد و استایل در جامعه امروز اظهار کرد: اگر این پرسش یک دهه پیش مطرح می‌شد، فرهنگ را مهم‌ترین عامل شکل‌دهنده مد می‌دانستم، اما امروز مد نتیجه تأثیر متقابل سه مؤلفه فرهنگ، رسانه و اقتصاد است و در این میان رسانه‌های دیجیتال نقش شتاب‌دهنده دارند.

وی افزود: امروزه یک ترند می‌تواند در کمتر از ۴۸ ساعت از یک فشن‌شوی بین‌المللی یا حتی یک ویدئوی کوتاه در شبکه‌های اجتماعی به بازار و سبک پوشش مردم راه پیدا کند. از سوی دیگر، شبکه‌های اجتماعی، اینفلوئنسرها و برندهای بزرگ تنها بازتاب‌دهنده سلیقه مخاطبان نیستند، بلکه در شکل‌دهی ذائقه و نیاز مصرف‌کنندگان نیز نقش دارند و بسیاری از افراد پیش از احساس نیاز واقعی، در معرض القای نیاز قرار می‌گیرند.

وی با بیان اینکه سرعت تغییر مد دیگر یک روند طبیعی نیست، بلکه نتیجه فناوری، اقتصاد و مهندسی رسانه‌ای است، تشریح کرد: امروز صنعت مد بیش از آنکه محصول بفروشد، احساس عقب ماندن از جریان روز را به مخاطب القا می‌کند؛ در حالی که ماندگاری هر ترند همچنان به سازگاری آن با فرهنگ، شرایط اقتصادی، اقلیم و سبک زندگی جامعه بستگی دارد. به همین دلیل، آینده متعلق به برندهایی است که به جای خلق هیجان‌های زودگذر، ارزش و هویت ایجاد کنند.

برندها، ترندها را آغاز می‌کنند اما مردم درباره ماندگاری آن تصمیم می‌گیرند

این متخصص طراحی لباس درباره نقش بازار در شکل‌گیری ترندهای پوشش گفت: امروز بازار صرفاً پاسخگوی سلیقه مردم نیست، بلکه تا حد زیادی در شکل‌دهی آن نقش دارد. بسیاری از ترندها ابتدا در اتاق‌های فکر برندها، مؤسسات پیش‌بینی مد و تیم‌های بازاریابی طراحی و سپس از طریق رسانه‌ها و اینفلوئنسرها به جامعه منتقل می‌شوند.

وی ادامه داد: البته هیچ ترندی بدون پذیرش اجتماعی دوام نخواهد آورد و در نهایت این مردم هستند که درباره ماندگاری آن تصمیم می‌گیرند. از این رو، ترند موفق حاصل شناخت نیاز جامعه، تحلیل رفتار مصرف‌کننده و خلاقیت در طراحی است.

رنگ سال، بازتاب تحولات اجتماعی و فرهنگی جهان است

وی درباره نحوه انتخاب رنگ سال نیز عنوان کرد: برخلاف تصور عموم، رنگ سال حاصل یک انتخاب سلیقه‌ای یا تبلیغاتی نیست، بلکه بر پایه آینده‌پژوهی و تحلیل روندهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، فناوری، هنر و حتی وضعیت روانی جوامع تعیین می‌شود.

دادگر با تأکید بر اینکه رنگ، پیش از آنکه یک عنصر زیبایی‌شناختی باشد، پدیده‌ای فرهنگی و روان‌شناختی است، افزود: رنگ سال نسخه واحدی برای همه کشورها نیست و طراحان باید این جریان جهانی را با فرهنگ، اقلیم، اقتصاد و سلیقه جامعه خود تلفیق کنند، نه اینکه صرفاً از آن تقلید کنند.

هوش مصنوعی آینده صنعت مد را متحول می‌کند

وی با اشاره به نقش فناوری‌های نوین در آینده صنعت مد گفت: هوش مصنوعی در آینده تنها ابزار طراحی نخواهد بود، بلکه از پیش‌بینی ترندها و طراحی پارچه تا مدیریت زنجیره تأمین، شخصی‌سازی پوشاک، کاهش ضایعات و تحلیل رفتار مصرف‌کنندگان را بر عهده خواهد گرفت. در کنار آن، توسعه منسوجات هوشمند و فناوری‌های پوشیدنی نیز مفهوم لباس را دگرگون خواهد کرد.

وی با بیان اینکه فناوری جایگزین خلاقیت، هویت و فرهنگ نخواهد شد، بیان کرد: آینده از آنِ طراحانی است که بتوانند هوش مصنوعی را در خدمت اندیشه انسانی قرار دهند، نه اینکه آن را جایگزین خلاقیت انسان کنند.

بازآفرینی فرهنگ ایرانی، مزیت رقابتی صنعت مد کشور است

این استاد دانشگاه درباره جایگاه سبک پوشش ایرانی در دنیای امروز نیز مطرح کرد: جهانی‌شدن به معنای حذف هویت‌های بومی نیست، بلکه رقابت میان هویت‌هاست و ایران با پیشینه غنی در نساجی، رنگرزی، بافندگی، پوشاک اقوام و صنایع‌دستی، ظرفیت ارزشمندی برای حضور در صنعت مد جهانی دارد.

وی تأکید کرد: مشکل صنعت مد ایران کمبود هویت نیست، بلکه ضعف در تبدیل این هویت به محصولی معاصر و رقابت‌پذیر است. اگر دانشگاه، صنعت و سیاست‌گذاری فرهنگی در کنار یکدیگر قرار گیرند، ایران می‌تواند از مصرف‌کننده ترندهای جهانی به مرجع الهام‌بخش مد در منطقه تبدیل شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: آینده صنعت مد ایران در تقلید از جریان‌های جهانی نیست، بلکه در بازآفرینی هوشمندانه فرهنگ ایرانی با زبان طراحی معاصر رقم خواهد خورد؛ مسیری که می‌تواند هویت ایرانی را به مزیتی رقابتی در عرصه بین‌المللی تبدیل کند.

ترندها و برندها می‌آیند و می‌روند؛ هویت در پوشش ماندگار است

سودا مصدق، دانش‌آموخته طراحی لباس و فعال این حوزه در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به وضعیت امروز مد و پوشاک در میان جوانان اظهار کرد: مد امروز تلفیقی از هویت فردی و تأثیرپذیری از جریان‌های جهانی است؛ به‌گونه‌ای که جوانان از یک سو به دنبال متفاوت بودن هستند و از سوی دیگر تلاش می‌کنند همگام با ترندهای روز دنیا حرکت کنند.

وی با بیان اینکه شبکه‌های اجتماعی نقش قابل توجهی در شکل‌گیری سلیقه پوشش نسل جوان دارند، افزود: این فضا سرعت انتقال ترندها را افزایش داده و علاوه بر تقویت اعتماد به نفس جوانان، باعث شده طراحی لباس بیش از گذشته بر جنبه‌های بصری و قابلیت اشتراک‌گذاری متمرکز شود. در نتیجه، گرایش به استایل‌های مینیمال، کژوال و جسورانه در میان نسل جوان افزایش یافته است.

وی با تأکید بر اینکه مد امروز هم ابزاری برای بیان هویت فردی و هم وسیله‌ای برای دیده شدن است، مطرح کرد: اگرچه فضای شبکه‌های اجتماعی گاهی جنبه جلب توجه را پررنگ‌تر نشان می‌دهد، اما در لایه‌های عمیق‌تر، مد همچنان بستری برای بازتاب هویت و شخصیت افراد محسوب می‌شود.

طراحی معاصر باید روایتگر هویت ایرانی باشد

این دانش‌آموخته طراحی لباس درباره معرفی فرهنگ ایرانی از طریق پوشاک گفت: در صورت طراحی لباسی برای معرفی هویت ایرانی به جهان، از عناصر معماری ایرانی، رنگ‌های اصیل همچون لاجوردی و خاکی و همچنین نقوش الهام‌گرفته از فرش ایرانی بهره می‌گیرم تا ضمن حفظ اصالت فرهنگی، این مفاهیم برای مخاطب جهانی نیز قابل درک و جذاب باشد.

وی با اشاره به اهداف حرفه‌ای خود بیان کرد: بزرگ‌ترین آرزویم فعالیت در حوزه طراحی لباس سینما و تئاتر است، اما کمبود حمایت‌های مالی، محدودیت‌های تولید و دیده نشدن استعدادهای مستقل، از مهم‌ترین چالش‌های دستیابی به این هدف به شمار می‌رود.

«مینیمال هویت‌محور»؛ پیشنهادی برای سبک پوشش نسل جوان

وی در پایان با بیان اینکه در صورت امکان، سبک «مینیمال هویت‌محور» را به عنوان یک ترند در میان جوانان ترویج می‌کند، گفت: این سبک علاوه بر هماهنگی با نیاز نسل جوان به سادگی و راحتی، فرصتی فراهم می‌کند تا افراد از طریق پوشش، فرهنگ، هویت و ریشه‌های خود را نیز به نمایش بگذارند.