اختصاصی ساقی آذربایجان/ وحید خدادادی
در دنیای امروز یکی از چالش های اساسی زندگی شهری مشکل ازدحام خودروها، ترافیک و مشکلات عبور و مرور است که در کلان شهرها تاثیرات زیادی بر کیفیت زندگی شهروندان دارد و تبریز نه تنها از این قاعده کلی تبعیت می کند بلکه در این زمینه خصوصا در سالهای اخیر با مشکلات بسیار جدی روبروست. این چالش ها موجب شده که جستجوی راهکارهایی برای رسیدن به حمل ونقل پایدار و کاهش تراکم ترافیکی اهمیت بیشتری پیدا کند، از این رو سیستم های حمل ونقلی نوین همچون تراموا که در بسیاری از شهرهای بزرگ جهان به کار گرفته شده، به یکی از موضوعات داغ در بحث حمل ونقل شهری ایران تبدیل شده است.
تلاش کلان شهرهای ایران برای گریز از بن بست ترافیکی و آلودگی هوا
رویای پیاده سازی تراموا با موانع سخت اقتصادی و زیرساختی برخورد کرده است؛ این فناوری که در شهرهای اروپایی به جریان افتاده، در ایران با پرسش های بنیادین روبه رو ست اما نباید فراموش کرد که پروژه تراموا باید با توجه به شرایط خاص هر شهر طراحی شود. البته که هرگونه هزینه ای در حوزه حمل ونقل عمومی انجام شود، کار درستی است، اما این هزینه ها باید به طور مؤثر و بهینه صرف شود. برخی از کارشناسان مخالف احداث تراموا در شرایط کنونی هستند، آن ها معتقدند مشکلات بزرگ تری در حمل ونقل شهری کشور وجود دارد که باید به آن ها پرداخته شود و احداث تراموا ممکن است در شرایط اقتصادی کنونی به هدر دادن منابع منجر شود لذا برای تحقق این امر نیاز به مطالعات دقیق و بررسی شرایط خاص هر شهر از جمله وضعیت اقتصادی، نیازهای حمل ونقل و تأثیرات آن بر محیط زیست و بافت شهری وجود دارد. مهم ترین نکته ای که در این زمینه باید به آن توجه کرد، هماهنگی میان سیستم های حمل ونقل مختلف و توسعه همزمان زیرساخت های مربوطه است تا بتوان از ظرفیت کامل سیستم تراموا بهره برداری کرد.
یکی از اشتباه های راهبردی رایج این است که تصور کنیم با معرفی یک تکنولوژی جدید نظیر تراموا، به طور چشمگیری می توان وضعیت حمل ونقل شهری را بهبود بخشید، اما واقعیت این است که هر تکنولوژی باید در چهارچوب یک سیستم یکپارچه و جامع با سایر جنبه های حمل ونقل و برنامه ریزی شهری قرار گیرد تا بتواند به بهبود واقعی کیفیت خدمات حمل ونقل همگانی منجر شود؛ در غیر این صورت بهبود واقعی در وضعیت حمل ونقل شهری حاصل نخواهد شد.
به جای وارد کردن حجم زیادی از این سیستم ها به صورت چشم بسته، اولویت باید به آزمایش های محدود و صحیح داده شود تا از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل شود؛ در شرایط کنونی به نظر برخی کارشناسان اولویت باید به یکپارچگی و بهبود سیستم بی آرتی (BRT) داده شود؛ تمرکز بر یکپارچگی این سیستم و بهبود زیرساخت ها و خدمات موجود، می تواند بهبودی ملموس تر در سیستم حمل ونقل شهری ایجاد کند.
در شرایط کنونی، تمرکز بر راهکارهای کم هزینه و کوتاه مدت، منطقی تر از سرمایه گذاری در پروژه های پرریسک است؛ این رویکرد محتاطانه نشان می دهد که شهرهای ایران به رغم جذابیت فناوری های نوین، ناگزیرند واقعیت های اقتصادی و زیرساختی خود را در اولویت قرار دهند.
در تبریز که نخستین شهر در ایران بود که صاحب چنین سیستم حمل و نقل شهری شد و راه اندازی آن به حدود دوران جنگ جهانی اول سال ۱۲۹۳ شمسی باز می گردد، این تراموا به همت و پایمردی قاسم خان والی که بعدها نخستین شهردار تبریز شد به راه افتاد. همزمان با راه اندازی قونقای تبریز، تحولی بزرگ در حمل و نقل این شهر به وجود آمد. با وجود چنین سابقه ای، ترافیک تبریز که یکی از عوامل آلودگی هوای این شهر نیز می باشد از اساسی ترین معضلات شهر به حساب می آید و با این وجود طرح جامع مطالعاتی در این رابطه برای حل این معضل وجود ندارد و اخیرا و به همت دفتر فنی، امور عمرانی و حمل و نقل و ترافیک استانداری آذربایجان شرقی و طی قراردادی با دانشگاه تربیت مدرس این کار در دست اقدام است. علی رغم همه این مسائل شهرداری تبریز در اقدامی عجیب اقدام به اجرای عملیات تراموای تبریز به طول ۱۹ کیلومتر در ۲۴ ایستگاه و با برآورد اولیه ۱۴ همت کرده است!
نیاز شهر است به شرط آن که پروژه درست اجرا شود!
در همین ارتباط رشیدی رئیس کمیسیون عمران شورای شهر تبریز به ساقی آذربایجان گفت: اساسا پروژه قطار شهری تبریز در زمان تصویب چهار خطه به تصویب رسیده است که خط چهارم در طرح مطالعاتی همانی است که بنام تراموا در حال حاضر در دست اجراست. خط اول همانی است که امروز به عنوان مترو در حال استفاده است، خط دوم که جهت اتصال غرب به شرق در نظر گرفته شده و در حال حفاری و احداث است و خط سوم جهت اتصال شمال به جنوب شهر است و دو خط دیگر را قطع می کند و خط چهارم مربوط به کمربندی شمالغرب تبریز است که به اتوبان پاسداران وصل می شود و تا آخر یوسف آباد ادامه دارد و این چیزی است که در همان بدو امر و سالها پیش مصوب شده است و آنچه در این بین اهمیت دارد اثر مترو در کاهش ترافیک شهر است و چنانچه این چهار خط همزمان پیش نرود و فعالیت شان همزمان نباشد نسبت به هزینه ای که برای احداث آن ها صورت گرفته، خروجی مورد نظر را نخواهند داشت. همچنان که خط یک در حال فعالیت است ولی نسبت به هزینه ای که بر شهر بابت احداث آن تحمیل شده است بازدهی چندانی ندارد و یکی از دلایلش این است که خط دویی وجود ندارد که مکمل خط یک باشد و مسافران را به همدیگر منتقل کنندو لذا تبادل مسافر صورت نمی گیرد.
این عضو شورای شهر افزود: در طراحی اولیه خط چهار متروی تبریز را به دلایل عدیده ای رو زمینی طراحی کرده اند! این موضوع شاید به نظر موضوع غریبی بیاید چون برای اولین بار است که در ایران شاهد راه اندازی تراموا خواهیم بود و باید بگویم که مطالعات پروژه قبلا انجام شده بود و در سالهای اخیر مطالعات جدی سازه ای، اجرایی و حتی اجتماعی انجام شد و بنده یکی از کامل ترین مطالعاتی که در طول عمر شورای ششم دیده ام همین طرح مطالعاتی تراموا بود اما اینکه کی و چگونه اجرا شود و کی به بهره برداری برسد به نوع مدیریت پروژه توسط شهرداری بستگی دارد. اینکه شروع پروژه در این برهه خوب است و امکان تامین نقدینگی وجود دارد؟ و آیا زیر ساخت ها حتما مهیا خواهند شد و یا نه؟ و امکان تامین ناوگان وجود خواهد داشت یا نه؟ همه این ها سوالاتی است که ما هم از مجموعه شهرداری داریم و ضمن تایید مطالعات ارزشمند انجام شده، اجرای آن را واجد ظرایف و ملاحظات عدیده می دانیم و اجرا فقط به زیر سازی خیابان و ریل گذاری ختم نمی شود که همین است و کار تمام است و ما باید حتما امکانات و تجهیزات دیگر مکمل آن را پیش بینی و انجام دهیم تا بتوان ادعا کرد که این پروژه به نحو احسن به بهره برداری خواهد رسید و ما می توانیم از آن استفاده کنیم.
وی در ادامه افزود: برای برون رفت از وضع ترافیکی فعلی اجرای طرح های منتج به حمل و نقل ترکیبی لازم است تا نهایتا بتوانیم از مردم خواهش کنیم که در مسافرت های درون شهری از خودروی شخصی استفاده نکنند و نهایتا آلودگی هوا، اتلاف وقت، سوخت صورت نگیرد. اما همانطور که گفتم مدیریت اجرایی پروژه باید آبرومند و حساب شده باشد و ارزش مطالعه به آن است که درست اجرا شود و از این رو ما ملاحظات و چالش های موجود در این حوزه به صورت مفصل هم به همکاران شورایی و هم به مدیران شهری منتقل کرده ایم و شخص آقای شهردار هم ابلاغ شده است.
آنچه در این رابطه به عنوان یک رسانه متعهد و مطالبه گر می توان عنوان کرد آن است که با وجود داشتن زمینه مطالعاتی برای طرح هایی از این دست تحمیل بار مالی ۱۴ همتی در این شرایط اقتصادی با توجه به نتایجی که پیش پیش از اجرای چنین طرح هایی و آثار وضعی آن بر ترافیک متصور است، اشتباه محض به حساب می آید و با همین هزینه ها می شد بخش اعظیمی از ترافیک تبریز را بلااثر کرد ولی چون در آن قبیل کارها نمی توان جو رسانه ای ایجاد کرد و شهرت بازلیخ راه انداخت لذا رغبطی به آن نشان داده نمی شود.
About Author
باسلام .احداث تراموا درتبریز طرح خوبی نیست باید لغو بشه هدردادن بودجه شهر هستش به جای ساخت تراموا مترو هزینه بشه بهتره