آذربایجان‌شرقی از نظر وجود ذخایر متنوع معدنی یکی از مناطق غنی کشور به شمار می‌رود؛ به‌طوری‌که تاکنون ۵۲ ماده معدنی از ۶۵ نوع ماده معدنی موجود در کشور در این استان شناسایی‌شده و در یک نگاه استان آذربایجان‌شرقی از نظر تنوع معادن فلزی، با رنگین‌کمانی از معادن قابل توصیف است.
خبرگزاری فارس: در سال‌جاری، رهبر معظم انقلاب اسلامی با اتخاذ رویکردی آینده‌نگرانه، شعار «سرمایه‌گذاری برای تولید داخلی» را به‌عنوان محور اساسی سیاست‌های اقتصادی کشور تعیین کردند. این گزاره فراتر از یک دستورالعمل مقطعی، نه‌تنها دلالت بر تغییر چارچوب فکری در الگوهای تخصیص سرمایه از سفته‌بازی در بازارهای غیرمولد به سمت توسعه بخش تولید دارد، بلکه نقشه راهی برای اصلاح ساختار اقتصادی کشور و آغاز یک مسیر بلندمدت در جهت خودکفایی و استقلال اقتصادی محسوب می‌شود. جهت‌گیری بسیار مهمی که می‌تواند ضمن کاهش فشارهای تورمی، زمینه‌ساز شکوفایی اقتصادی و رشد پایدار باشد. آذربایجان‌شرقی از نظر وجود ذخایر متنوع معدنی یکی از مناطق غنی کشور به شمار می‌رود؛ به‌طوری‌که تاکنون ۵۲ ماده معدنی از ۶۵ نوع ماده معدنی موجود در کشور در این استان شناسایی‌شده و در یک نگاه استان آذربایجان‌شرقی از نظر تنوع معادن فلزی، با رنگین‌کمانی از معادن قابل توصیف است.جهت حفظ این میراث طبیعی، لازم است با آینده‌نگری و بهره‌برداری صحیح و علمی از ذخایر انبوه و متنوع معدنی استان برنامه‌ریزی‌های مناسبی صورت گرفته و برنامه‌ها و اقدامات به‌عمل آمده با رصد آمار و اطلاعات دقیق و به هنگام از فعالیت‌های این بخش مورد پایش قرار گیرد.
کاهش ۶.۵ درصدی در تعداد معادن در حال بهره‌برداری استان
در این ارتباط معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان‌شرقی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس ابراز می‌دارد: بر اساس اطلاعات جمع‌آوری‌شده از معادن در حال بهره‌برداری استان، تعداد کل معادن در حال بهره¬برداری در کشور ۶ هزار و ۴۵۱ معدن در سال ۱۴۰۲ بوده که استان آذربایجان‌شرقی با ۲۶۱ معدن حدود ۴.۰۵ درصد از کل معادن در حال بهره‌برداری کشور را داراست.فرهاد ذوقی می‌افزاید: بررسی عملکرد معادن در حال بهره¬برداری سال ۱۴۰۲ در مقایسه با سال ۱۴۰۱ نشان می‌دهد تعداد معادن در حال بهره‌برداری استان از ۲۷۹ معدن فعال در سال ۱۴۰۱ به ۲۶۱ معدن در حال بهره‌برداری در سال ۱۴۰۲ رسیده است که نشان از کاهش ۶.۵ درصدی در تعداد معادن حال بهره‌برداری استان دارد.وی توضیح می‌دهد: بررسی تعداد کل شاغلان معادن استان نشان می‌دهد تعداد شاغلان با افزایش ۲۳.۵ درصدی به هشت هزار و ۹۹۳ نفر رسیده است که با توجه به متغیر بودن و فصلی بودن فعالیت تعدادی از معادن استان، متوسط تعداد شاغلان کل در حال بهره‌برداری استان در سال ۱۴۰۲، بالغ‌بر سه هزار و ۴۴۲ نفر می‌شودد که با توجه به ظرفیت‌های بالقوه در استان جای تأمل دارد.ذوقی تصریح می‌کند: در بخش معدنی استان در سال ۱۴۰۲، حدود ۱۱ میلیارد و ۵۷ میلیون تن مواد معدنی به ارزش ۲۳۴ هزار و ۸۴ میلیارد ریال تولیدشده که ارزش‌افزوده‌ای به میزان ۲۱۲ هزار و ۶۹ میلیارد ریال ایجاد کرده است و تولیدات به فروش رفته در حدود ۲۳۱ هزار و ۷۰۰ میلیارد ریال بوده است که سهم استان از نظر مقداری ۲.۰۷ و ارزش تولیدات ۵.۷۴ درصد از کل کشور است و این تولید، ارزش‌افزوده ۶.۱۸ درصدی از کل کشور را شامل می‌شود.
معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان‌شرقی اعلام می‌کند: میزان سرمایه‌گذاری معدنی انجام‌شده در استان طی سال ۱۴۰۲ برابر سه هزار و ۳۲ میلیارد ریال بوده است که در مقایسه با سال ۱۴۰۱ و سرمایه‌گذاری ۹ هزار و ۴۹۲ میلیارد ریالی در آن سال، نشان‌دهنده کاهش قابل‌ملاحظه در سرمایه‌گذاری در بخش معدنی استان است.ذوقی تصریح می‌کند: ارزش سرمایه‌گذاری صورت گرفته در معادن استان در ماشين‌آلات، ابزار و وسايل كار بادوام یک‌هزار و ۳۶۲ میلیارد ریال، ساختمان و تأسيسات (بدون زمين) ۶۹ میلیارد ریال، و توسعه و اکتشاف ۷۸ میلیارد ریال و راه اختصاصی ۵۵ میلیارد ریال بوده است.وی ادامه می‌دهد: میزان ذخایر قطعی معادن در حال بهره‌برداری استان یک میلیارد و ۹۸۴ میلیون و ۳۶ هزار تن در سال ۱۴۰۲ بوده است که از این میزان ۲۶ میلیون و ۲ هزار تن استخراج صورت گرفته است و مقدار باطله برداری نیز ۵۱ میلیون و ۴۶۵ هزار تن بوده است.معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان‌شرقی خاطرنشان می‌سازد: بر اساس نتایج، در سال ۱۴۰۲ تنها ۲ معدن دارای واحد تحقیق و توسعه در استان بوده است که طرح‌های تحقیقاتی به میزان ۳۳ میلیارد ریال را پشتیبانی نموده¬اند لذا با توجه به تنوع محصولات معدنی در استان، فعالیت‌های علمی –تحقیقاتی در این حوزه توسعه و گسترش یابد.
۱۰ محدوده معدنی بلاتکلیف طلا در آذربایجان‌شرقی
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت آذربایجان‌شرقی نیز تسریع فعالیت‌های مرتبط با اقتصاد معدن را در رونق و توسعه اقتصادی استان بسیار مهم می‌داند و به خبرنگار فارس می‌گوید: ۱۰ محدوده معدنی طلا در استان وجود دارند که از سال‌ها پیش بلاتکلیف رها شده‌اند و ما قصد داریم هر چه سریع تر این محدوده‌ها را ساماندهی و تعیین تکلیف کنیم.صابر پرنیان با بیان اینکه معادن اندریان و آستارگان با استخراج سالانه بیش از ۱۷۰ کیلو طلا، از بزرگ‌ترین ذخایر طلای کشور محسوب می‌شوند، می‌افزاید: ذخایر قطعی کل معادن آذربایجان شرقی به بیش از ۱۰ میلیارد تن می‌رسد.وی همچنین با اشاره به ظرفیت بالای پتانسیل‌های استان از نظر تنوع مواد معدنی توضیح می‌دهد: در این میان، معدن طلای اندریان با ذخیره قطعی ۳۰ میلیون تن و عیار متوسط ۰.۵۲ گرم در تن، یکی از شاخص‌ترین معادن طلا در کشور است و در این میان، نظارت زیست‌محیطی مستمر و بهره‌برداری حرفه‌ای، رمز موفقیت این پروژه بزرگ معدنی خواهد بود.
چالش‌های فعالیت‌های معدنی در آذربایجان‌شرقی
تعداد معادن در حال بهره‌برداری استان در مقایسه با ظرفیت بالقوه موجود، قابل‌مقایسه نیست و نتایج نشان‌دهنده روند کاهشی تعداد معادن در حال بهره‌برداری استان در سال‌های اخیر است.این جمله را رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان شرقی می‌گوید و ادامه می‌دهد: باید به صنایع بالادستی و پایین‌دستی بخش صنایع معدنی در استان توجه ویژه گردد تا تمایل به خام فروشی در این زمینه که در حاضر در سطح بالایی می‌باشد کاهش پیدا کند.حیدر فتح‌زاده در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با بیان اینکه برخی از معادن استان با چالش‌های تأمین مالی و عدم وجود زیرساخت‌های کافی مواجه هستند که می‌تواند بر روند توسعه آنها تأثیر بگذارد، می‌افزاید: توجه بیشتر به معادن استان از سوی دولت و بخش خصوصی می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی در این منطقه شود.رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان شرقی معتقد است: معرفی و توسعه محصولات معدنی با ارزش افزوده بالا، می‌تواند موجب ارتقای وضعیت اقتصادی استان شود.وی به برخی از چالش‌های پیش روی معادن استان اشاره و اضافه می‌کند: کمبود تأسیسات و تجهیزات مدرن برای استخراج و فرآوری معادن باعث کاهش بهره‌وری در استان شده و از طرف دیگر فرایند صدور مجوزهای معدن و مسائل مرتبط با آن، زمان‌بر و پیچیده است و فرصت‌های سرمایه‌گذاری را محدود می‌کند که ضرورت بازنگری و ایجاد پنجره واحد معدنی می‌تواند یکی از راهکارهای اجرایی باشد.فتح‌زاده خاطرنشان می‌سازد: در بعضی موارد، عدم شفافیت در قوانین و مقررات می‌تواند منجر به سوءاستفاده‌ها و مشکلات حقوقی شود؛ به طوری‌که بسیاری از معادن به دلیل نیاز به سرمایه‌گذاری‌های کلان و ریسک بالا، از جذب سرمایه‌گذار خارجی و داخلی بازمی‌مانند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان‌شرقی تغییرات قیمت مواد معدنی در بازارهای جهانی را موجب عدم ثبات اقتصادی فعالان این بخش می‌داند و می‌افزاید: بسیاری از معادن با کمبود نیروی کار ماهر و متخصص مواجه هستند و نبود آموزش‌های کافی و حرفه¬ای درزمینه معدنکاری نیز احساس می‌شود.
چهره آذربایجان‌شرقی با توسعه فعالیت‌ها در بخش معدن متحول می‌شود
استاندار آذربایجان‌شرقی نیز با اشاره به اهمیت ویژه بخش صنعت و معدن در این استان به خبرنگار فارس می‌گوید: معتقدم چهره استان با توسعه فعالیت‌ها در بخش معدن متحول می‌شود.بهرام سرمست با تاکید بر لزوم فعال کردن معادن راکد استان، نقش بخش معدن در تحقق برنامه‌های توسعه این خطه را غیرقابل اغماض می‌داند و می‌افزاید: معادن غیرفعال استان باید فعال شوند و به چرخه تولید بازگردند؛ همچنین باید مشخص شود دلیل غیرفعال بودن این معادن چیست.وی همچنین در مورد خسارت‌هایی که بهره برداران معادن به زیرساخت‌ها وارد می کنند، می‌گوید: وصول یک درصد فروش برای جبران خسارت به زیرساخت ها، تکلیف قانونی است و باید اجرا شود اما اجرای هر قانونی نیازمند برخی تمهیدات است و در مورد معادن نیز، فرمانداران باید معادنی را که به زیرساخت‌ها آسیب‌زده و تخریب کرده‌اند شناسایی کرده و از طریق قانونی اقدام کنند.سرمرست توضیح می‌دهد: البته اجرا این قانون نباید موجب دلسردی سرمایه گذاران و فرار آنها شود بلکه باید هماهنگی های لازم در این زمینه صورت گیرد و فرآیند شکایت از بهره برداران معادن به ویژه معادن بزرگی که به زیرساخت ها خسارت زده اند باید طبق قانون پیش برود.
About Author
پست های مرتبط
مأموریت سرمست به مدیرکل ورزش آذربایجان‌شرقی برای پیگیری حقوق تراکتور
تولید سالانه بیش از ۱۰ هزار تن انار در آذربایجان‌شرقی
استاندار آذربایجان شرقی: آینده دانشگاه علمی کاربردی در گرو مهارت‌آموزی و اشتغال پایدار است