ساقی آذربایجان/ وحید خدادادی
به مناظر بی بدیلش شهرت دارد، یکی از معدود مناطق گردشگری طبیعی کمتر دست خورده که در فصل هایی از سال محل عزیمت گونه های مختلف پرندگانی است که شاید نتوان نمونه اش را در جاهای دیگر پیدا کرد. منطقه گردشگری قوری گول در حد فاصل بستان آباد به تبریز در طول همه این سال ها به بهانه وضعیت آبی روزگار غریبانه و اسفباری طی کرده و بعضا تا حد خشکیدگی کامل پیش رفته است. دغدغه های زیست محیطی و دعوت اهالی روستای “امناب” از توابع شهرستان بستان آباد برای بازدید میدانی باعث شد تا یکی از دلایل مهم خشکیدگی این تالاب را از نزدیک ببینیم. مشکل اصلی و چالشی که اهالی منطقه و تالاب قوری گول توامان با آن درگیر بودند بحث معادن پوکه این روستا و نحوه غیر اصولی بهره برداری از آن بود. معادن یکی از بخش های مهم در فعالیت های توسعه ای هر منطقه است ولی بهره برداری ناصحیح، غیر اصولی و شلخته از آن آسیب های زیست محیطی فراوانی دارد که نباید به سادگی از کنار آنها رد شد و متاسفانه این منطقه نیز با این آسیب ها دست و پنجه نرم می کند.
داستان از این قرار است که گویا مدتی است در اطراف این شهرستان و خصوصا در روستای امناب تعداد کثیری از معادن پوکه شناسایی شده و در سایه استخراج های وسیع و غیرقانونی (از آن جهت به گفته اهالی منطقه اقلا در روستای فوق هیچ مجوز بهره برداری صادر نشده و اسناد رسیده به دست خبرنگار روزنامه ساقی آذربایجان حکایت از صحت این ادعا دارد) شاهد اتفاقات ناگوار زیست محیطی در منطقه هستیم.
یک فعال محیط زیست از اهالی روستای “امناب” از توابع شهرستان بستان آباد می گوید که اخیراً در اطراف شهرستان بستان آباد معادن پوکه، فعالیت های خود را شروع کردهاند و علیرغم مشکلاتی که برای اهالی روستاهای اطراف پدید آورده، هیچگونه نظارتی بر عملکرد آنها وجود ندارد و تلاش های آن ها در جهت متوقف کردن این نحوه استخراج نیز تاکنون راه به جایی نبرده است!
“صمد پوراسدی” با اشاره به اینکه ارگان های مرتبط و متولی که باید در ارتباط با این موضوع نظارت نمایند اهمیتی به آن نمی دهند افزود: تالاب بین المللی قوری گول در نزدیکی بستان آباد یک منطقه توریستی بوده و اطراف تالاب به کُلی در معرض نابودی قرار دارد و گرد و غبار حاصل از استخراج پوکه های معدنی و هدایت آنها از طریق مسیر شیب دار روستاهای منطقه به سَمت تالاب باعث نابودی اراضی کشاورزی، گونه های گیاهی، جانوری و ابتلای مردم و به ویژه روستای امناب به سرطان ریه شده است!
وی ادامه داد: در این روستا ۵ سَرَند – که نوعی دستگاه الک بوده و برای جدا کردن شن و ماسه و یکسان سازی دانه ها و جدا کردن مواد زائد استفاده می شود، مستقر و راه اندازی کرده اند که بدون دریافت مجوز تغییر کاربری از سازمان محیط زیست، به صورت خودسرانه تغییر کاربری داده و موجب آلایندگی روستا و تالاب شده و طبق نظر کارشناسان، منجر به بیماری های متعدد در احشام و حیوانات منطقه گردیده است.
پوراسدی با اشاره به اینکه راه ارتباطی چند روستای بالادست دامنه های سهند که از روستای امناب عبور میکند راه روستایی و درجه دو بوده و علیرغم تعهدات قبلی و تاکید مقامات شهرستان بستان آباد، اینگونه بوده که مسیر ارتباطی دیگری برای تردد خودروهای سنگین تعبیه گردد اضافه کرد: همچنان انواع و اقسام آلودگیهای صوتی و صدمات و خطرات مرگ حیوانات محدوده روستا را تهدید می نماید که ناشی از رفت و آمد خودروهای سنگین جهت انتقال استخراجات پوکه از معادن منطقه می باشد! در حقیقت، مناطق روستایی ضلع جنوبی شهرستان بستان آباد که در مسیر دامنه های سهند قرار گرفته اند گریبانگیر این مشکل بوده و متاسفانه نظارتی هم وجود ندارد و در حالی که دادستان شهرستان بستان آباد طی دو فقره دستور قضایی، قلع و قمع آنها را صادر کرده است اما این امر تاکنون اجرایی نشده و به غیر از جمع آوری ۲ مورد سرند، آثار و بقایای پوکه ها همچنان پابرجاست!
پوراسدی اظهار کرد: مشکل اصلی از آنجا نشات می گیرد که با کوچکترین وزش باد، کُل فضای روستای امناب و روستاهای اطراف غرق در گرد و غبار و آلودگی شده و زندگی اهالی با خطرات تنفسی روبرو می گردد لذا شورای تامین شهرستان بستان آباد نیز تصویب کرده که ۵ مورد سرندی که در روستای امناب به صورت غیرقانونی و غیرمجاز فعالیت میکنند در اسرع وقت به محدوده معادن خود انتقال داده شوند اما متاسفانه تاکنون خبری نشده و علیرغم اینکه قرار است راه های ارتباطی خود را جدا کنند خودروهای سنگین همچنان از داخل روستا در مسیر معادن و سرندها در رفت آمدند که موجب صدمات جانی و مالی به اهالی روستا می گردند!
وی با ذکر این نکته که وضعیت محیط زیست ضلع جنوبی شهرستان بستان آباد و به ویژه تالاب قوری گول و سایر مناطق کشاورزی و گردشگری به خاطر گرد و غبار ناشی از پوکه ها در حال نابودی است یادآور شد: به نظر می رسد مسئولان متولی سطح شهرستان چنان توجهی به این معضل ندارند و برای همین ضروری است تا انجمن های دوستدار محیط زیست ورود کنند.
پوراسدی در پایان اظهارات خود به نکته جالبی پرداخت و خاطرنشان کرد: پوکه های معدنی را استخراج کرده و با حفر چاههای عمیق ۲۰ الی ۳۰ متری، ترانشه های بزرگی به وجود آمده و احشام هنگام چرا در اراضی طبیعی به پایین سقوط کرده و از آنجایی که زندگی روستاییان در معرض انواع خطرات قرار دارد این مُعضل باید به طور حتم مورد رسیدگی قرار گیرد!
پومیس pumice یا همان پوکه معدنی بستان آباد از مرغوب ترين، سبک ترين و مناسب ترين پوكه هاي معدنی استخراج شده از دل كوههای سهند می باشد كه به علت دارا بودن وزن بسيار كم، برای شيب بندی پشت بام منازل، پُر كردن سطوح مختلف ساختمانها، توليد بلوكهای سبک بتنی و موزائيك ها استفاده می شود اما آیا فقط تولید و کسب سود مهم است یا باید به اثرات ناشی از وجود سیلیس در آن نیز توجه کرد؟!
در حقیقت، تالاب قوری گول با یک پدیده جالب توجه مواجه است؛ استخراج پوکه های معدنی از روستاهای مُشرف به این تالاب شامل اسفنگره، امین آباد و قئیسناب و دپوی آن ها در روستای “امناب” و نزدیکی این روستا به تالاب قوری گول، عملا مسیر سیلاب منطقه را بسته و از سویی این مواد معدنی را به اطراف قوری گل شیفت داده است.
معدن کاران روستاهای مذکور، پس از استخراج پوکه ها، آنها را در اراضی کشاورزی روستای “امناب” به حالت رهاشده دِپو می کنند که به تالاب قوری گول نزدیک بوده و با احتساب جاده بستان آباد – تبریز به عنوان مرز بین انبار معادن پوکه و قوری گول، می توان دریافت که در فاصله ای کوتاه و با جزئی ترین جریان سیلاب، پوکه های سیلیس دار به پهنه آبی قوری گول وارد شده و موجب آسیب جدی زیست محیطی به این منطقه گردشگری می گردد!
بدین ترتیب، تالاب قوری گول که در تنظیم جریان آب و کنترل سیلاب، جلوگیری از نفوذ آب شور به سفره های آب زیرزمینی، پاکسازی مواد سمی، بادشکن بودن، جذب و کاهش کربن و حفظ تنوع زیستی منطقه نقشی حیاتی دارد در صورت آلوده شدن با پوکه های معدنی استخراج شده از روستاهای روبروی آن در دراز مدت به اکوتوریسم منطقه آسیب های جدی وارد خواهد شد.
About Author
پست های مرتبط
بازدیدهای نمایشیِ بازیگرانِ سیاسی
سرمست: نمایشگاهها به پلتفرم توسعه اقتصادی تبدیل شوند
نماینده رئیس جمهور: نقش مدنی نمایشگاهها مورد توجه قرار نگرفته است