ساياچي سؤزلري

ساياچيلار ايلين موختليف فصيللرينده، مثلا چيله گونو‌،‌يادا يايين قوراقليق گونلرينده ائل‌، اوبا ايچينه گئديب، سايا آدلي شعرلر اوخويارلار.
بايرام قاباغي دا تكه اوينادان تكمچيلرين اوخودوغو شعيرلرده سايالار سيراسيندا يئر توتور.
هم ده بيزلرده ياس سايالاري واردير كي او حاقدا آغيلار بؤلومونده بيلگيلر وئريلميشدير.
سايا سؤزونون منشأيي حاقّيندا بو گونه كيمي موختليف نظريه‌لر سؤيله‌‌نيليب‌،‌مثلا فريدون بي كؤچرلي اونو فارسجا سايه سؤزوويله عئيني بير كلمه كيمي قلمه آليب‌، باشقالاري ايسه اونو سايماق فعليندن آلينما بير كلمه كيمي آنلاييبلار.
منجه سايالارين فورم‌، مؤحتوا و سؤز خزينه‌سي باخيميندان چوخ قديم بير قوشمالار اولدوغو نظره آلينيرسا اونو ساكا و ساقا سؤزلريله ايلگيلي اولدوغونو دوشونمك اولار.
معلوم اولدوغو كيمي بير چوخ شعر و ماهني آدلاري موعيّن تورك ائللرينين آديله باغليدير.
مثلا گرايلي‌، وارساغي‌، كئشگؤللو ‌، بورچالي‌، باياتي‌، اووشاري آدلي مشهور موسيقي ‌هاوالاري و شعر فورملاري‌، گرايليلار‌، وارساقلار‌، كئشگوللولر‌، بورچاليلار‌، باياتلار‌، آوشارلار آديله باغليدير.
اولا بيلسين كي اسكي چاغلارين مشهور قبيله‌لريندن اولان ساكالارين آديني داشييان بو اسكي قوشمالار حقيقتا ده ائله اصلينده ساكالارين طرفيندن يارانميش اولسون.
ماراقليديركي بو گون اسكانديناوي خلقلري‌نين ديلينده ده ساقا آدلي بيزيم سايالاريميزا اوخشار فولكلوريك شعرلر ترنّوم اولماقدادير. همين سؤزجوكSaga شكلينده انگيليزجه‌يه ده كئچميش و او ديلده شيفاهي‌، منظوم تاريخي روايت معناسيندا ايشله‌‌نيلير.
سايالاردان نومونه‌لر :
سلام عليك ساي بيلر‌،
بير-بيريندن يئي بيلر .
سايا گلدي گؤرونوز ؛
سلام وئردي آلينيز .
بير قويونلا‌، بير كئچي
آغلي قارا بوز كئچي
سايا چييا وئرينيز .
ننه‌م او شيشك قويون‌،
يونو بير دؤشك قويون
بولاماني تئز يئتير
قيريلدي اوشاق قويون.
ننه‌م او خاللي كئچي،
ممه‌سي باللي كئچي.
اوجا قايا باشيندا
توتوبدو ياللي كئچي‌،
گؤيده‌كي گؤي بولودلار
يورقانيدير چوبانين.
ياستي –ياستي تپه‌لر
ياستيغيدير چوبانين .
يومرو –يومرو قايالار
يومروغو دور چوبانين.
الينده‌كي دگنك
قالخانيدير چوبانين.
يانيندا‌كي بوز كوپك
يولداشيدير چوبانين.
آغزي قارا جاناوار
دوشمانيدير چوبانين.
قويونون يوزو گلدي
دولاندي دوزو گلدي.
چوبانين قوجاغيندا
بير امليك قوزو گلدي.
يئرين داغ اولسون چوبان‌،
كئفين چاغ اولسون چوبان.
قويونو ياخشي ساخلا
اوزون آغ اولسون چوبان.
سيزين جانيز ساغ اولسون.
پاييز بوغدا ياغ اولسون
هامينيز ائلليگينجه
داماغينيز چاغ اولسون.
***
ننه‌م قارا قاش قويون
قارلي داغلار آش قويون.
آي قارانليق گئجه‌ده
چوبانا يولداش قويون.چوبان قويونو گؤتوره‌سي.
اونو بره‌يه يئتيره سي،
آغ بيلكلي گلينلر
ساغيم، ساغيم دئييه سي،
آغ بيرچكلي قاريلار
بيليغيم، بيليغيم دئيه‌سي،
بو اوغلومون دئيه سي
بو قيزيمين دئيه‌سي.
ساري سويو قالاندا
بوز كؤپگه تؤكه‌سي.

About Author