وقتی باران و برف نمیبارد، معمولا ترافیک در تبریز سنگین است، چون مدرسهها باز هستند و در اغلب ساعات صبح، ظهر، عصر و شب خیابانهای این شهر پذیرایی گرمی از وسایل نقلیه سواری شخصی دارد. گویا ترافیک، مهمان ویژهای است که سالهاست برای خودش در تبریز جا خشک کرده و خیال رفتن ندارد.
اگر برف یا باران ببارد، باز هم ترافیک سنگین، میهمان این شهر میشود. ترافیک در روز بارانی یا برفی یک اصل برای این شهر است. شاید هم طبیعی باشد چون تردد در چنین شرایطی سخت است، اما بحث ترافیک فقط به این شرایط منتهی نمیشود.
در حالت کلی، نقطه اشتراک تمامی این حالتها، (روزهای آفتابی، برفی و بارانی) وجود ترافیک است. یعنی هر روزی که در این شهر میگذرد، معضلی به نام ترافیک سنگین خودنمایی میکند و دیگر میتوان آن را یک اصل همیشگی برای این شهر دانست.
ترافیک در تبریز دیگر پدیدهای مقطعی نیست؛ چه هوا آفتابی باشد و چه بارانی، خیابانها در بیشتر ساعات روز، مملو از خودروهای شخصی است؛ به نظر میرسد استفاده گسترده از خودروی شخصی به یک رفتار روزمره تبدیل شده و نتیجه آن، کندی حرکت، افزایش آلودگی هوا و فرسودگی روانی شهروندان است.
برخلاف بسیاری از کلانشهرها که حملونقل عمومی نقش ستون فقرات تردد شهری را ایفا میکند، در تبریز هنوز بخش زیادی از سفرهای درونشهری با خودروی شخصی انجام میشود. اتوبوس و مترو اگرچه وجود دارند، اما یا پوشش کافی ندارند یا آنقدر مورد اعتماد شهروندان نیستند که بتوانند جایگزین خودرو شوند.
افزایش تعداد خودروها، نبود فرهنگ استفاده از حملونقل عمومی، ضعف برنامهریزی شهری و نبود مشوقهای مؤثر برای کاهش سفرهای غیرضروری، همگی دست به دست هم دادهاند تا خیابانهای تبریز هر روز شلوغتر از دیروز باشند.
در این میان، شهروندان بیشترین هزینه را میپردازند؛ از اتلاف وقت و استهلاک خودرو گرفته تا آلودگی هوا و فشار روانی. ترافیک تنها یک مشکل در خارج از خانه و اجتماعی نیست، بلکه مستقیما بر کیفیت زندگی، سلامت روان و حتی بهرهوری کاری فردی تأثیر میگذارد.
به نظر میرسد تا زمانی که استفاده از خودروی شخصی آسانتر از سوار شدن به اتوبوس و مترو باشد، نمیتوان انتظار تغییر جدی داشت. حل این بحران نیازمند تصمیمهای جدی، توسعه واقعی حملونقل عمومی و تغییر نگرش عمومی نسبت به نحوه تردد در شهر است در غیر این صورت، ترافیک همچنان مهمان همیشگی خیابانهای تبریز خواهد ماند.
نبود نگاه کارشناسی، گره را کورتر کرده است
بابک رضی منش، مدیرکل دفتر فنی مهندسی استانداری آذربایجان شرقی در گفتوگو با ایرنا، گفت: دنیای مدرن امروز به علت افزایش جمعیت و پدیده کلانشهری، با چالشهای مرتبط با آن مواجه بوده و به مروز زمان نیز فرازونشیبهایی در موضوع شهرنشینی در دنیا دیده شده است. بنابراین این بحث به عنوان یکی از چالشهای مهم کلانشهری تنها مختص ایران نبوده و دنیا مبتلا به آن است.
وی افزود: موضوع ترافیک را نمیتوان یک معضل شهری نامید، زیرا کشورهای موفقی هستند که با نگاه جدید به این موضوع و سایر موضوعات مثل پسماند، آنها را نه به عنوان یک چالش بلکه به عنوان یک فرصت میدانند و از آنها بهره میگیرند.
وی ادامه داد: چیزی به نام کشور توسعه یافته وجود ندارد، بلکه انسانهای توسعه یافته هستند که به کشورشان هویت میدهند.
رضی منش با بیان اینکه ترافیک یک موضوع چند وجهی است و سه ضلع مثلث ترافیک یعنی انسان، خودر و جاده با پیچیدگیهایی همراه است، ادامه داد: بر همین اساس نیز طرح جامع «حمل و نقل تبریز و حومه» درحال تدوین است.
وی با اشاره به اهمیت اجرای این طرح مطالعاتی با کمک دانشگاه، خاطرنشان کرد: اگر فرایندهای تصمیم سازی در حوزه ترافیک به درستی طراحی شود، تصمیم گیریها نیز پخته تر و مبتنی بر کار کارشناسی به ثمر مینشیند.
مدیرکل دفتر فنی مهندسی استانداری آذربایجان شرقی در خصوص دلیل عدم اجرای طرح پیاده راه میدان دانشسرا تا میدان نماز تبریز نیز اعلام کرد: عدم قبول جامعه ذی نفع، عدم وجود بسترهای فرهنگی لازم و نلتوانی مسئولان در اقناع جامعه هدف، دلیل اجرایی نشدن این طرح بسیار مهم است که میتوانست یک طرح فاخر در محدوده بازار تبریز باشد و بر اساس تحقیقات و کارهای کارشناسی انجام گرفته، مشکلی برای اقتصاد اصناف این محدوده ایجاد نمیکرد، اما اصناف از این بابت نگرانی داشتند و ما نتوانستیم آنها را قانع کنیم.
۸۸ درصد خودروها در تبریز یک یا ۲ سرنشین هستند
وی افزود: بر اساس خروجی مطالعات دانشگاه تربیت مدرس، ۸۸ درصد خودروهایی که در تبریز تردد میکنند، یک یا ۲ سرنشین دارند؛ دلیل ترافیک سنگین در منطقه بازار تبریز یعنی محدوده میدان دانشسرا تا میدان نماز نیز چیزی جز تلاقی بین انسان و خودرو نیست.
وی در خصوص نقش اعمال قانون در کنترل ترافیک و انتقادها نسبت به کاهش تعداد ماموران راهور در سطح شهر نیز تاکید کرد: ترافیکی که با مدیریت پلیسی مدیریت شود، بهتر است که نشود. دنیا به سمت شهرهای هوشمند و کنترل هوشمند مسیرها و ترافیک شهرها میرود و نقش انسان به خصوص در قالب ماموران راهور در این موضوع کاهش مییابد.
رضی منش افزود: تعداد کشتهها در حوادث رانندگی شهری و جادهای در آذربایجان شرقی بالاست و جای تاسف دارد که سهم حوادث درون شهری تبریز بیشتر از برون شهری است.
وی ادامه داد: ارتباط تنگاتنگی میان طراحی شهری با ترافیک وجود دارد و دلیل آن نیز وجود کاربریهای سفرزا است که به تشدید ترافیک منجر میشود. مثلا پروژه متوقف شده آیسان تبریز اگر امروز دوباره کار شود و به مرحله فعالیت برسد، قطعا شاهد تشدید ترافیک و مشکلات جدی در این منطقه که خود با وضعیت ترافیکی سنگین مواجه است، میشویم.
وی با اشاره به راهکاری برای عارضه سنجی ترافیکی پروژههای بزرگ، گفت: مبحث ۲۳ مقررات ملی ساختمان میگوید که هر ساختمانی با بیش از ۱۰۰ تردد در یک ساعت باید عارضه سنجی ترافیکی داشته باشد و این ظرفیت به عنوان یک اهرم فشار برای مدیریت پروژههای ترافیک زا کمک میکند.
مدیرکل دفتر فنی مهندسی استانداری آذربایجان شرقی افزود: امروز وظیفه اصلی ما جلوگیری از رویشهای جدید کاربریهای سفرزا و ترافیک زا بدون توجه به ترافیک ایجاد شده توسط آنها است هرچند برخی قوانین مثل قانون مربوط به احداث مطب پزشکان حتی در کاربری مسکونی وجود دارند که اگر به صورت کلان حل و اصلاح نشود، نمیتوان هیچ کاری انجام داد.
وی ادامه داد: پراکندگی نامتوازن مدارس غیرانتفاعی در تبریز یکی از معضلات است که متاسفانه یک خلا قانون مهمی دارد و بر اساس آن، این مدارس میتوانند در هر نقطهای احداث شوند و هیچ ارگانی اجازه جلوگیری از احداث آن در یک منطقه نامناسب از هر نظر را ندارد.
وی خاطرنشان کرد: تبریز به یک بازنگری جدید در طراحی شهری و تلفیق بین مهندسی ترافیک با شهرسازی دارد و کمیسیونهای ماده پنج و ۱۰۰ باید آرای خود را منطبق با علم ترافیک صادر کنند تا بعدا مشکلی از این نظر پیش نیاید.
ضعف ناوگان حمل و نقل عمومی از دلایل اصلی گره ترافیکی تبریز است
سرهنگ جهانگیر جهانگیری، رئیس پلیس راهور شهرستان تبریز نیز در گفتوگو با ایرنا، از وضع ناوگان حمل و نقل عمومی و تراکم بالای خودروهای شخصی به عنوان یکی از دلایل اصلی ترافیک بالا در این کلان شهر یاد کرد.
وی افزود: معضل ترافیک را باید از ابعاد مختلف بررسی کرد که بعد نخست آن، آموزش و اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی و مهندسی ترافیک است.
رئیس پلیس راهور تبریز اضافه کرد: تبریز، تراکم خودروی بالایی دارد و تعداد ۹۵۰ هزار دستگاه وسیله نقلیه در این شهر در حال تردد هستند، در حالی که هزینه نگهداری خودرو در دنیا بالا است و صرف نمیکند که یک شخص همیشه از خودروی شخصی استفاده کند.
وی خاطرنشان کرد: ما در تهیه زیرساخت ها و امکانات لازم برای تردد مردم با وسایل نقلیه عمومی کوتاهی داشتیم و برآیند برنامههای ما باعث شده تا مردم بیشتر به سمت استفاده از خودروی شخصی کشیده شوند.
جهانگیری با بیان اینکه یکی از معضلات اصلی پیدایش ترافیک سنگین در تبریز، وجود کاربریهای مزاحم شهری است، گفت: در دهه های گذشته تصمیمهایی در صدور مجوزهای احداث کاربری توسط مسئولان شهری گرفته شده است که دغدغهها و خواستهها را پوشش نمیدهد؛ مثلا درحالی که برای احداث پارکینگ یک پروژه ایراد میگیریم، به رغم عدم اجرای آن، باز هم برای آن پروژه، مجوز صادر میکنیم.
وی افزود: پل پیشقدم در تبریز در یک نقطه پرترافیک احداث شد تا ترافیک روان شود، اما امروز شاهد احداث و فعالیت کاربری درمانی کلینیک بزرگ سلامت در کنار این پل هستیم که به تشدید وضعیت ترافیک منطقه دامن زده است.
وی ادامه داد: شهروندان ما بسیار انسانهای محترمی هستند و وقتی برای مباحث درمانی به کلینیکهای خیابان ۱۷ شهریور مراجعه میکنند، اعتراض به حقی دارند که کجا باید خودروی خود را نگه دارند و ما جوابی برای این موضوع نداریم؛ بنابراین سعی میکنیم تا با خودروهای پارک دوبل در این خیابان اعمال قانون نکنیم.
کاربریهای مزاحم شهری عامل تشدید ترافیک در تبریز
رئیس پلیس راهور تبریز گفت: تبریز از نظر جغرافیایی امکان گسترش ندارد، بنابراین سیاست خودرو محور و تعریض خیابان، در این شهر پاسخگوی نیازها نخواهد بود و باید به سمت جابجایی انسان و سیاست انسان محور برویم.
وی خاطرنشان کرد: احداث پل، زیرگذر و روگذر، راه باز کردن برای خودروها جهت افزایش سرعت تردد در نتیجه افزایش تصادفات، تلفات و تشدید ترافیک است و مطمئن هستیم که اگر امکانات انتقال مردم در هر نقطه از شهر از طریق وسایط نقلیه عمومی میسر باشد، مردم قطعا از آن امکانات استفاده میکنند وگرنه تردد با خودروی شخصی را ترجیح میدهند.
وی افزود: میزان اعمال قانون در تبریز حتی از میانگین کشوری بالاتر است، اما تعداد تخلفات پارک دوبل در تبریز کاهش نمییابد، زیرا مردم چارهای جز آن برای رفع نیازها و مشکلات خود در تردد در سطح شهر ندارند.
جهانگیری اظهار کرد: همشهریان ما، مردمی با شعور اجتماعی بالا هستند و اگر امکانات تردد با وسیله نقلیه عمومی باشد، قطعا از آن استفاده میکنند. مثلا اگر ساختمان پزشکان بهاران، پارکینگ داشته باشد، مردم خودروهای خود را در این پارکینگ نگه میدارند.
وی افزود: راه حل مشکل ترافیک در تبریز، تقویت سیستم حمل و نقل عمومی کارآمد یعنی در دسترس، سریع، راحت و ایمن است. قرار نیست که هرکس در هر لحظهای که بخواهد بتواند با وسیله شخصی به هرجایی برود. طرح کنترل ترافیک زوج و فرد داریم که درست در ساعت اوج ترافیک در تبریز اعمال نمیشود.
وی درباره مشکلات تعداد بالای موتورسیکلت در تبریز نیز گفت: موتورسیکلت یک وسیله ناایمن و شهری است که چند هزار دستگاه آن را تا امروز توقیف کردیم، اما چاره ساز نبوده است، زیرا موتورسیکلت اکنون وسیله مورد انتظار مردم است و برای مدیریت آن، لازم است تا مسیرهای مربوطه را پیش بینی کنیم و استفاده از آن را قانونمند سازیم. ایجاد موانع در پیاده روها برای جلوگیری از ورود موتورها به پیاده روها و جلوگیری از حوادث احتمالی بوده و کارساز شده است.
رئیس پلیس راهور تبریز با بیان اینکه موضوع شناورسازی ساعات فعالیت مدارس برای کاهش شدت ترافیک، امکان عملیاتی سازی ندارد، افزود: ماموران راهنمایی رانندگی در تمامی ایام سال پای کار بوده و در زمان بارندگیها نیز تمامی نیروها در خیابانها برای مسیرگشایی و تسهیل تردد شهروندان کمک میکنند.
به گزارش ایرنا، حل معضل ترافیک در تبریز نه با مسیرگشایی و تعریض خیابانها بلکه با انسان محوری یعنی فرهنگسازی در استفاده از وسایل نقلیه عمومی و پیاه روی و دوچرخه سواری قابل حل است و این موضوع یک برنامه جامع و کلان نیاز دارد.
About Author
پست های مرتبط
تسهیل سرمایه گذاری در شهر
تبریز؛ کانونِ گفتمانسازی برای دولتِ چهاردهم
بازدیدهای نمایشیِ بازیگرانِ سیاسی