حمید مظاهری راد – پژوهشگر
توسعه پایدار و متوازن، تنها به معنای افزایش تولید، ساختوساز یا رشد شاخصهای اقتصادی نیست؛ بلکه فرایندی همهجانبه است که در آن اقتصاد، جامعه، محیطزیست و کیفیت زندگی مردم همزمان مورد توجه قرار میگیرند. جامعهای توسعهیافته است که در کنار رشد اقتصادی، بتواند فرصتهای مناسب برای اشتغال، آموزش، سلامت، رفاه و مشارکت اجتماعی را برای شهروندان خود فراهم کند و منابع خود را به گونهای مدیریت نماید که نسلهای آینده نیز از آن بهرهمند شوند.
توسعه متوازن، به معنای کاهش شکاف میان مناطق و گروههای مختلف جامعه است. زمانی که امکانات، سرمایهگذاریها و فرصتهای شغلی تنها در چند شهر یا منطقه متمرکز شوند، مهاجرت، حاشیهنشینی، بیکاری و نابرابری افزایش مییابد. بنابراین سیاستگذاری توسعه باید به گونهای باشد که ظرفیتهای اقتصادی، انسانی و طبیعی هر منطقه شناسایی و متناسب با مزیتهای آن فعال شود.
در این میان، سرمایه انسانی مهمترین پایه توسعه است. آموزش باکیفیت، دانشگاههای توانمند، مهارتآموزی، حمایت از پژوهش و فراهم کردن زمینه فعالیت نخبگان، از جمله عواملی هستند که میتوانند جامعه را از وابستگی به منابع محدود به سمت اقتصاد دانشبنیان و مولد هدایت کنند. هیچ برنامه توسعهای بدون توجه به انسان و توانمندسازی او نمیتواند پایدار باشد.
از سوی دیگر، توسعه پایدار بدون حفاظت از محیطزیست معنا ندارد. استفاده بیرویه از منابع آب، تخریب طبیعت و آلودگی هوا ممکن است در کوتاهمدت رشد اقتصادی ایجاد کند، اما در بلندمدت هزینههای سنگینی بر جامعه تحمیل خواهد کرد. تصمیمهای اقتصادی و عمرانی باید با نگاه به آینده و با در نظر گرفتن ظرفیتهای طبیعی کشور اتخاذ شوند.
حتی در شرایط دشوار، از جمله بحرانها و جنگ، اصل توسعه نباید فراموش شود. در چنین شرایطی ممکن است اولویتها تغییر کنند، اما حفظ زیرساختهای حیاتی، استمرار آموزش، حمایت از تولید، حفظ اشتغال، تأمین نیازهای اساسی مردم و برنامهریزی برای آینده میتواند از فرسایش سرمایههای انسانی و اقتصادی جلوگیری کند.
در نهایت، توسعه متوازن و پایدار بیش از آنکه یک پروژه کوتاهمدت باشد، یک نگرش و شیوه حکمرانی است؛ نگرشی که منافع امروز را با حقوق نسلهای آینده پیوند میدهد. اگر تصمیمهای امروز بر پایه دانش، عدالت منطقهای، استفاده بهینه از منابع، مشارکت مردم و نگاه بلندمدت اتخاذ شوند، حتی در شرایط دشوار نیز میتوان مسیر پیشرفت را حفظ کرد و جامعهای تابآور، پویا و برخوردار ساخت.
لذا توسعه متوازن و پایدار حتی در شرایط جنگی، با اولویتبندی نیازهای اساسی، حفظ زیرساختها، توزیع عادلانه منابع و تداوم برنامهریزی بلندمدت امکانپذیر است.
با برنامهریزی هوشمندانه و واقعبینانه میتوان مسیر توسعه را حفظ کرد.
حفظ زیرساختهای حیاتی باید در اولویت قرار گیرد.
منابع محدود باید عادلانه و هدفمند توزیع شوند.
نیازهای اساسی مردم باید مورد توجه ویژه باشد.
حمایت از تولید و اشتغال، تابآوری اقتصادی را افزایش میدهد.
سرمایه انسانی و دانش نباید در بحران نادیده گرفته شود.
توسعه مناطق مختلف باید متناسب و عادلانه دنبال شود.
حتی در جنگ، نگاه به آینده و بازسازی باید ادامه داشته باشد.
جنگ میتواند مسیر توسعه را دشوار کند، اما لزوماً آن را متوقف نمیکند.
About Author
پست های مرتبط
در ستایش مردی که در میان طوفان ایستاد و صدای حقیقت را به گوش جهان رساند
شکست عملکردی شورای شهر تبریز
صدای حق در تالار ملل