تخلف شویی پدیده شوم در مدیریت شهری تبریز

اختصاصی ساقی آذربایجان/ وحید خدادادی

شهرسازی مدرن در تعاریف آکادمیک،نه صرفاً مجموعه‌ای از خیابان‌ها و ساختمان‌ها، که زیست‌بوم نظم و عدالت اجتماعی است. در کلانشهرهای ایران، اما این تعریف با واقعیتی تلخ رنگ باخته است؛ واقعیتی که در آن، شهر به جای آنکه بر اساس طرح جامع و تفصیلی رشد کند، بر اساس رانت و اقتصاد زیرزمینی ساختمان فربه می‌شود.
ساخت‌وساز غیرمجاز، نه یک تخلف ساختمانی ساده، که فرسایش حقوق شهروندی و دهن‌کجی به امنیت جان شهروندان است.
تبریز نیز به عنوان یکی از تاریخی‌ترین و استراتژیک‌ترین شهرهای ایران،از این قاعده شوم مستثنی نمانده است. در این شهر ساخت‌وساز غیرمجاز تنها یک معضل
کالبدی نیست؛ این پدیده، ریشه‌های عمیق در نابرابری‌های توزیع ثروت و ناکارآمدی
ساختار اداری دارد. وقتی نظارت جای خود را به مماشات می دهد و تامین بودجه با
سیاست طاعت از دست بیاید گنهی باید کرد دنبال می شود و حاشیه‌نشینی با بی‌توجهی مدیریت شهری ترکیب می‌شود، نتیجه چیزی جز گسترش بی‌قاعده شهر نیست. در تبریز، این روندسال‌هاست که به یک رویکرد نرم و پنهان بدل شده؛ گویی شهروندان یاد گرفته‌اند که می‌توانندبا پرداخت جریمه، از سد قانون بگذرند و این موضوع آیا بدین معنا نیست که قانون درتبریز، قیمتی دارد که هر کس توان پرداختش را داشته باشد، می‌تواند آن را بخرد؟!

کدام قانون؟

اما آنچه که در این میان حائز اهمیت بوده مشخص کردن متولی اصلی برخوردبا ساخت و سازهای غیر مجاز و نبود هم افزایی در برخورد با این معضل شهری است.
بر اساس ماده ۵۵ و ماده ۱۰۰ قانون شهرداری‌ و اختصاصا صراحت
تبصره های یک و دو این ماده قانونی، شهرداری ها موظف به صدور پروانه ساختمانی هستند، علاوه بر کنترل و نظارت بر ساخت وساز در محدوده شهر، در خصوص حریم شهر نیز شهرداری ها وظایف مشابهی دارد از جمله جلوگیری از ساخت ساز غیر مجاز، غیراصولی و غیراستاندارد در محدوده حریم شهر‌ها.
اما با اینکه در قانون به صراحت اعلام شده است که شهرداری موظف به برخورد با ساخت و سازهای غیرمجاز است اما مشاهده می شود ساخت و ساز غیرمجاز در سطح کلانشهر تبریز در حال افزایش است و در این بین شهرداری که باید دژبان ضوابط شهرسازی باشد، به تماشاگر تخلفات تبدیل شده است.

پهپادهای پروازی یا ابزارهای دکوری؟

و اما وعده پهپادها! مدتهاست مدیریت شهری تبریز با مانورهای رسانه‌ای،از پایش هوشمند و استفاده از پهپاد برای رصد ساخت‌وسازهای غیرمجاز سخن می‌گوید.
اما خروجی این نمایش تکنولوژیک چیست؟ رشد روزافزون ساخت‌وسازهای غیرمجاز در مناطقی که چشم پهپادها ظاهراً به آنها کور است! این پهپادها یا ابزارهای دکوری هستند برای تیتر کردن در رسانه های محلی و یا اراده‌ای برای دیدن واقعیت وجود ندارد.

پرده‌برداری از یک اعتراف: ساخت‌وساز بدون مجوز در تبریز در حال تبدیل شدن
به یک رویکرد است

عمق فاجعه زمانی آشکار می‌شود که شورا به عنوان نهاد نظارتی شهرداری در
رابطه با این موضوعات سکوت اختیار می کند و البته که انتظاری از آقایان نیست وقتی عمدتا مجیزگوی و جانفدای شهردارند. در این بین اما کمیسیون عمران نظر متفاوتی دارد که در جلسه علنی شورا نیز به آن گریزی زده شد. رشیدی از معدود شورانشینان خارج از گرده جانفدایان معتقد است که مسئله ساخت و ساز غیر مجاز در شهر تبریز به یک عادت و رویکرد عادی تبدیل شده است.

این عضو شورای اسلامی شهر تبریز با انتقاد از وضعیت ساخت‌وسازهای غیرمجاز در مناطق یک و ده، گفت: ساخت‌وساز بدون طی مراحل و اخذ مجوزهای قانونی در
حال تبدیل شدن به یک رویکرد است و نمی‌توان این وضعیت را پنهان کرد.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت ساخت‌وسازهای غیرمجاز در شهر تبریز تصریح کرد: موضوع ساخت‌وساز غیرمجاز و رویکردی که در این زمینه شاهد هستیم، موضوعی نیست که بتوان آن را پنهان کرد. رویکرد موجود کاملاً تعاملی شده و وضعیت در مناطق یک و ده واقعاً نامناسب است.
رشیدی خاطرنشان کرد: شأن و جایگاه ما به عنوان اعضای شورای اسلامی شهر
اجازه نمی‌دهد در برابر چنین وضعیتی بی‌تفاوت باشیم. متأسفانه ساخت‌وساز بدون طی مراحل و اخذ مجوزهای قانونی، در حال تبدیل شدن به یک رویکرد است و باید نسبت به این مسئله جدی‌تر ورود کرد.
وی تأکید کرد: باید مشخص شود چگونه ساخت‌وسازهایی که بدون مجوزهای
قانونی انجام می‌شوند، امکان ادامه فعالیت پیدا می‌کنند و چه سازوکاری بر این روند
نظارت دارد. شورا و شهرداری باید نسبت به این موضوع پاسخگو باشند و اجازه ندهند
تخلف از قانون به یک رویه عادی در شهر تبدیل شود.

نتیجه‌گیری: پارادوکس بودجه و بی‌قانونی

به نظر می آید رابطه منطقی بین افزایش سرسام آور بودجه سالانه شهرداری
تبریز با رواج ساخت و ساز غیر مجاز برای تحقق این اعداد کذایی وجود دارد. وقتی
بودجه سالانه شهرداری تبریز درطول چهار سال گذشته از عدد ۸ همت به ۵۵ همت می رسد البته باید این پول به انحاء مختلف تحصیل شود! وقتی شهرداری برای جبران هزینه‌های جاری و پروژه‌های پرطمطراق خود، تشنه درآمدهای حاصل از جریمه‌های ماده ۱۰۰ است، انگیزه‌ای برای پیشگیری باقی نمی‌ماند.
تراکم‌فروشی و صدور رای برای ابقای بناهای غیرمجاز تبدیل به موتور محرک بودجه
شهرداری شده است.
تبریز نه با پهپاد، نه با شعارهای پرزرق‌وبرق و نه با جریمه‌های دیرهنگام آباد نمی‌شود. تبریز نیاز به یک اراده آهنین برای توقف سوداگری خاک دارد.
وقت آن رسیده که مدیریت شهری، به جای نگاه به جیب متخلفان، به چشم‌انداز شهر
بیندیشد؛ پیش از آنکه تبریز زیر بار این بی‌قانونی سیستماتیک، کمر خم کند

About Author

وحید خدادادی

See author's posts