بسیج؛ از حماسه دفاع تا شکوه سازندگی

اختصاصی ساقی آذربایجان/ محمدعلی خالق‌نژاد 

بسیج، تنها یک نام، یک تشکیلات یا یک خاطره تاریخی نیست؛ بسیج، روایت زنده ایمان و اراده ملتی است که در لحظه‌های سرنوشت‌ساز تاریخ، برخاست تا از شرف، استقلال، آزادی و هویت خویش پاسداری کند. پنجم آذرماه ۱۳۵۸، به فرمان بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی (ره)، فرمان تشکیل بسیج مستضعفین صادر شد؛ نهادی برخاسته از متن مردم، با آرمانی فراتر از مرزهای زمان و مکان: حضور آگاهانه، مسئولانه و فداکارانه مردم در صحنه‌های سرنوشت‌ساز کشور. بسیج از همان آغاز نشان داد که قدرت یک ملّت، تنها در تجهیزات نظامی و توان اقتصادی خلاصه نمی‌شود؛ گاهی بزرگ‌ترین سرمایه یک سرزمین، ایمان انسان‌هایی است که برای دفاع از خانه، میهن، باورها و آرمان‌های خود، از آسایش و حتّی جان خویش می‌گذرند. هشت سال دفاع مقدس، بزرگ‌ترین جلوه این حقیقت تاریخی بود. آنگاه که تجاوز دشمن بعثی، استقلال و تمامیّت ارضی ایران را نشانه گرفت، فرزندان این سرزمین از شهرها و روستاها، از دانشگاه‌ها و مدارس، از کارگاه‌ها و مزارع، راهی جبهه‌های نبرد شدند. جوانانی که شاید دیروز قلم در دست داشتند، امروز سلاح به دست گرفتند؛ دانش‌آموزانی که هنوز فرصت تجربه بسیاری از روزهای زندگی را نیافته بودند، مردانه در برابر آتش ایستادند و مردانی که می‌توانستند در آرامش زندگی کنند، امنیّت فردای میهن را بر آسایش امروز خود ترجیح دادند.

در آن روزگار، بسیج تنها در خط مقدّم خلاصه نمی‌شد؛ در پشت جبهه، مادرانی بودند که فرزندانشان را بدرقه می‌کردند، زنانی که پشتیبان رزمندگان بودند، کارگرانی که شبانه‌روز کار می‌کردند، کشاورزانی که محصول خود را برای جبهه می‌فرستادند و مردمی که هر یک به سهم خویش، سنگری از مقاومت بنا می‌کردند. بسیج، معنای واقعی حضور مردم در دفاع از یک سرزمین بود. از ارتفاعات غرب کشور تا دشت‌های جنوب، از فتح خرمشهر تا عملیات‌های بزرگ و سرنوشت‌ساز دفاع مقدس، نام بسیج با ایثار، شجاعت، همدلی و ازخودگذشتگی گره خورد. هزاران انسان از جان خویش گذشتند تا ایران بماند؛ تا پرچم این سرزمین برافراشته بماند و هیچ قدرتی نتواند اراده یک ملّت را به زانو درآورد. امروز، هر وجب از خاک ایران که از گزند تجزیه و اشغال مصون مانده، یادآور خون‌هایی است که برای صیانت از آن بر زمین ریخته شد. اما پایان جنگ، پایان رسالت بسیج نبود.

با پایان دوران دفاع مقدس، سنگرها تغییر کردند، اما روحیه جهاد و مسئولیت‌پذیری باقی ماند. این بار میدان، میدان ساختن بود؛ ساختن مدرسه و جاده، آبادانی روستاها، محرومیت‌زدایی، کمک به نیازمندان، توسعه زیرساخت‌ها، خدمت‌رسانی در حوادث طبیعی، تقویت اقتصاد محلی و حمایت از تولید و اشتغال. بسیج سازندگی، جلوه‌ای از این تحول بود؛ جایی که سنگر دفاع، جای خود را به سنگر خدمت داد و جهادگران، به جای خاکریزهای جنگ، در مسیر آبرسانی، بازسازی خانه‌های محرومان، مرمّت مدارس و آبادانی مناطق کم‌برخوردار گام برداشتند. امروز نیز هزاران گروه جهادی در نقاط مختلف کشور، با تکیه بر توان و مشارکت مردم، در عرصه‌های گوناگون سازندگی فعالیت می‌کنند. گزارش‌های اخیر از فعالیت ۶۲ هزار گروه جهادی با جمعیّتی نزدیک به یک میلیون و دویست هزار نفر و آبرسانی به بیش از ۳۱۰۰ روستا حکایت دارد. این ارقام، فارغ از همه دشواری‌ها و کاستی‌های موجود، نشان‌دهنده ظرفیّت بزرگی از مشارکت اجتماعی برای ساختن ایران است. چه زیباست که فرهنگ بسیجی، به جای آنکه تنها در خاطره سنگرها و میدان‌های نبرد باقی بماند، در دستان کارگری که برای آبادانی می‌کوشد، در تلاش معلمی که آینده‌سازان کشور را پرورش می‌دهد، در همّت پزشکی که به محرومان خدمت می‌کند و در اراده جوانی که برای پیشرفت ایران دانش و مهارت می‌آموزد، تداوم یابد.

و تاریخ، بار دیگر در روزگار ما، آزمونی تازه پیش روی ملّت ایران قرار داد. در جنگ دوازده‌روزه، هنگامی که سرزمین ایران آماج حملات نظامی قرار گرفت و مردم با شرایطی دشوار و اضطراب‌آفرین روبه‌رو شدند، بار دیگر اهمیّت آمادگی، همبستگی اجتماعی و حضور نیروهای مردمی آشکار شد. در کنار مدافعان نظامی کشور، نیروهای بسیجی در عرصه‌های پشتیبانی، خدمات، تأمین امنیّت و حفظ آرامش اجتماعی نقش‌آفرینی کردند. در روزهایی که دشمن می‌کوشید با حمله نظامی، ایجاد هراس و برهم‌زدن نظم زندگی مردم، اراده ملی را تضعیف کند، حفظ انسجام اجتماعی، هوشیاری عمومی و پرهیز از آشفتگی، خود بخشی از دفاع ملّی بود. جنگ دوازده‌روزه نشان داد که دفاع از یک کشور، تنها در آسمان و میدان‌های نظامی اتفاق نمی‌افتد؛ در بیمارستان‌ها، مراکز امدادی، محله‌ها، شبکه‌های خدماتی، مراکز پشتیبانی و حتی در رفتار مسئولانه شهروندان نیز ادامه پیدا می‌کند.

و در فتنه دی ماه ۱۴۰۴ نیز، بسیح بود که میدان‌داری کرد تا کشور گرفتار توطئه صهیونیستی آمریکایی اشرار وطن‌فروش نشود و میدان روایت‌ها را نیز علی‌رغم دروغ‌پراکنی‌های گسترده رسانه‌های اجیرشده‌ رنگارنگ، بسیج در دست گرفت تا دروغ و تاریکی فرصت کمتری برای گسترش داشته باشد. در جنگ رمضان نیز، بار دیگر موضوع استقلال، امنیّت ملّی، همبستگی اجتماعی و ایستادگی در برابر تهدیدهای خارجی در کانون توجه قرار گرفت. تجربه این دوره نشان داد که قدرت دفاعی یک کشور، تنها به توان نظامی آن وابسته نیست؛ سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، تاب‌آوری اقتصادی، وحدت ملی و حضور مسئولانه مردم نیز از ارکان اساسی امنیت و اقتدار ملی هستند. در این میان، بسیج می‌تواند حلقه اتصال ظرفیت‌های مردمی، خدمات اجتماعی و آمادگی ملی باشد؛ نیرویی که مأموریت آن باید بیش از هر چیز در خدمت مردم، پاسداری از امنیّت کشور و تقویت توان ملّی تعریف شود. البته میدان امروز، تنها میدان مقابله نظامی نیست. جنگ اقتصادی، فشارهای معیشتی، جنگ روانی، تهدیدهای سایبری، تلاش برای تضعیف سرمایه اجتماعی و ایجاد شکاف میان مردم، همگی چالش‌هایی هستند که هوشیاری، دانش، همبستگی و تدبیر می‌طلبند.

در چنین شرایطی، بسیج اگر بخواهد همچنان سرمایه‌ای ماندگار برای کشور باشد، باید در کنار شجاعت و آمادگی دفاعی، پرچمدار اخلاق، آگاهی، خدمت صادقانه، عدالت‌خواهی، امیدآفرینی و اعتمادسازی نیز باشد. بسیجی واقعی، پیش از آنکه از دیگران انتظار فداکاری داشته باشد، خود را در برابر مردم مسئول می‌داند؛ در برابر رنج محرومان بی‌تفاوت نمی‌ماند، در برابر فساد و تبعیض سکوت نمی‌کند، حرمت انسان‌ها را پاس می‌دارد و در مسیر پیشرفت کشور، علم و تخصص را در کنار ایمان و تعهد قرار می‌دهد. زیرا پاسداری از انقلاب اسلامی، تنها حفاظت از یک خاطره تاریخی نیست؛ بلکه حفظ آرمان‌هایی است که برای تحقق آن‌ها انقلاب شکل گرفت:” استقلال، عزت ملّی، عدالت، کرامت انسانی، معنویّت و حاکمیّت مردم.” امروز بیش از هر زمان دیگری، ایران به جوانانی مؤمن، متخصص، خلاق، امیدوار و مسئولیت‌پذیر نیاز دارد؛ به انسان‌هایی که نه‌تنها در روز خطر، بلکه در روزهای دشوار سازندگی نیز میدان را خالی نکنند. به کسانی که بدانند حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و صیانت از کیان جمهوری اسلامی، با تلاش برای آبادانی ایران، افزایش رفاه مردم، پاسداری از وحدت ملّی و تقویت اقتدار و استقلال کشور پیوندی ناگسستنی دارد. هفته بسیج، فرصتی است برای تجدید پیمان با شهیدان؛ برای تکریم جانبازان و آزادگان؛ برای قدردانی از خانواده‌های صبور ایثارگران و برای ارج نهادن به همه کسانی که بی‌هیاهو و بی‌ادعا، در سنگر خدمت به مردم و سربلندی ایران ایستاده‌اند. امروز باید به یاد داشته باشیم که سنگرها شاید تغییر کنند، اما مسئولیّت انسان در برابر میهن، مردم و آرمان‌های والای خویش هرگز پایان نمی‌یابد.

اگر دیروز بسیجیان در برابر گلوله و آتش ایستادند، امروز باید در برابر جهل، فقر، فساد، ناامیدی، وابستگی و عقب‌ماندگی نیز بایستند. اگر دیروز جان خود را برای حفظ خاک میهن فدا کردند، امروز باید با دانش، ایمان، تخصص و تلاش، برای ساختن ایرانی آبادتر، مقتدرتر و سربلندتر بکوشند. بسیج، یک فرهنگ است؛ فرهنگ مسئولیت‌پذیری، فداکاری، ایستادگی و خدمت. فرهنگی که ریشه در ایمان دارد، با عشق به مردم جان می‌گیرد، در میدان دفاع استوار می‌شود و در عرصه سازندگی به بار می‌نشیند. درود بر آنان که دیروز برای حفظ ایران جنگیدند؛ بر آنان که امروز برای آبادانی آن تلاش می‌کنند و بر آنان که فردا با دانش و اراده خود، پرچم عزّت و پیشرفت این سرزمین را برافراشته نگه خواهند داشت. یاد شهیدان گرامی، راه ایثارگران پررهرو و هفته بسیج بر همه بسیجیان مخلص، جهادگران، مدافعان امنیّت و خدمتگزاران صادق مردم مبارک باد.

 

About Author